Home Business Van ecologisch doen naar levenscyclusdenken

Van ecologisch doen naar levenscyclusdenken

Verpakkingen vind je in alle soorten, maten en kleuren. Kan tof zijn, maar qua milieuvriendelijkheid is het vaak niet alles. Nochtans zijn esthetiek en duurzaamheid combineerbaar. Maar hoe groot precies is de rol van die laatste in de verpakkingsindustrie?

 

De drijvende vuilnisbelt middenin de Grote Oceaan, ook wel plastic soep genoemd, is een mooi maar schrijnend voorbeeld van de gevolgen die overtollige verpakkingen met zich meebrengen. Heel wat verpakkingen vallen echter niet zomaar weg te toveren. Er mag dus gerust meer gepleit worden voor een groter gebruik van biologisch afbreekbare grondstoffen, die zo duurzamere verpakkingen kunnen vormen. Het milieu zal daar alvast niet rouwig om zijn.

Maar wat is een duurzame verpakking precies? Karine Van Doorsselaer, UA-professor en auteur van het boek Ecodesign: ecologisch verantwoord industrieel ontwerpen, legt uit. “De meesten denken: we nemen eender welk natuurlijk, composteerbaar materiaal en we zijn goed bezig. Maar het is een misverstand om enkel te fixeren op materiaal. Het streefdoel is levenscyclusdenken.” Bij levenscyclusdenken neem je de milieu-impact van iedere stap die de verpakking doorloopt – van de keuze van het materiaal tot het afdanken –, onder de loep.

Met de nadruk op levenscyclusdenken vormt Van Doorsselaer een duidelijke kernboodschap: duurzaam verpakkingsmateriaal bestaat simpelweg niet. “De milieu-impact is van veel factoren afhankelijk en is meer dan enkel ecologisch materiaal kiezen.” Bij het ontwerp van een duurzame verpakking kijk je naar het verpakkingssysteem, namelijk de verpakking plus het verpakte product. Een verpakking hoort zijn inhoud optimaal te beschermen, met zo weinig mogelijk verpakkingslagen en milieu-impact. Is het verpakkingssysteem gekozen, dan worden de vuistregels van levenscyclusdenken geïntegreerd in het verdere ontwerpproces van de verpakking. Maar het is het verpakte product dat uiteindelijk 90 tot 95 procent van de milieu-impact bepaalt. “Denk aan voedsel. Op wereldvlak wordt een derde van het voedsel verspild en een van de redenen is een slechte verpakking.”

Verpakkingssystemen steunen nu nog grotendeels op fossielgebaseerde kunststoffen. Een eerste stap in de transitite naar een meer biogebaseerde maatschappij is de inzet van meer bioplastics. Maar ook daar vormt zich een belangrijk onderscheid voor de verpakkingsindustrie. Van Doorsselaer: “Eerst en vooral heb je de drop-ins, die zijn biogebaseerd en niet-afbreekbaar, zoals bio-polyethyleen en bio-polypropyleen. Ze hebben dezelfde eigenschappen als de bestaande fossielgebaseerde kunststoffen, maar hebben als grondstof biomassa in plaats van aardolie.” Voor de verpakkingsindustrie is het gemakkelijk over te schakelen naar biogebaseerde kunststoffen, want het verwerkingsproces is helemaal hetzelfde.

Anderzijds bestaan er gloednieuwe, composteerbare biomaterialen zoals onder andere polylactaat (PLA), op basis van melkzuur. Ze hebben andere eigenschappen dan de bestaande kunststoffen en hebben nog kinderziektes. Van Doorsselaer legt uit: “PLA is bijvoorbeeld vochtgevoelig. Als je voor een bepaalde verpakking polyethyleen vervangt door PLA, kun je je inbeelden dat dat problemen kan geven. De procesparameters van deze bioplastics moeten nog geoptimaliseerd worden.” Daarbij betekent de iets hogere kostprijs van deze kunststoffen nog een obstakel voor bedrijven om om te schakelen.

Ook het recycleren van deze nieuwe biomaterialen gaat niet zonder slag of stoot, omdat er niet voldoende aanvoer is van bio-kunststoffen om te herverwerken. “Composteren gaat niet zomaar,” aldus Van Doorsselaer. “Biobased kunststoffen worden nog geweigerd in de composteerinstallaties omdat de consument simpelweg het verschil niet weet tussen PLA en polyethyleen.” Er zou met andere woorden een enorme campagne nodig zijn om de consument bewust te maken wat wel of niet gecomposteerd kan worden als biogebaseerd materiaal. “De kans is klein dat zoiets ooit zou lukken. Kijk naar de problemen bij het inzamelen van PMD, een systeem dat al tientallen jaren bestaat. De drop-ins zullen daarom op korte termijn een grotere kans maken om als volwaardige kunststoffen gebruikt te worden dan de nieuwe bioplastics.”

Wat het gebruik van de PLA en aanverwanten op langere termijn brengt, zal de toekomst uitwijzen. Ondertussen kun je als consument zelf eens stilstaan bij de overbodigheid van sommige verpakkingen en het belang van biologisch afbreekbare grondstoffen.

tekst Ellen Van Hoegaerden

MEER

De tijden van de grote villa’s zijn voorbij

Wonen in de stad De stad leeft en biedt praktisch heel wat voordelen. Alleen is ruimte er wel schaars. Kleiner wonen hoeft echter geen nadeel te zijn als je het slim aanpakt en elke plek in je woonruimte efficiënt en optimaal benut.

‘Bijna alles in het leven is chemie’

Hans CasierSinds oktober heeft essenscia, de industriefederatie van de Belgische chemie en life sciences, een nieuwe voorzitter: Hans Casier, de CEO van INEOS Phenol, een van de divisies van het internationale chemieconcern INEOS. Een prima gelegenheid om eens te polsen hoe hij de positie van de sector in België ziet en wat de uitdagingen zijn. 

Leder niet langer van de koe

circulaire economieAan de Katholieke Hogeschool Limburg is een methode ontwikkeld om van appelen- en perenafval materiaal te maken voor handtassen, zo schrijft de krant De Standaard. Een mooie evolutie, maar in België en elders zijn er nog wel meer onderzoekers en ondernemers bezig om inventieve materialen te ontwikkelen die koeienleder kunnen vervangen.

Nobel(g)prijswinnaars

Beeldjesseizoen voor wetenschappers en algeheel uitzonderlijke figuren met een hart voor de mensheid in al haar facetten: sinds gisteren zijn alle Nobelprijzen van het jaar 2018 uitgereikt. Alweer een bende knappe knoppen die een prestigieuze onderscheiding –en een hele smak geld –van het Zweedse Stockholm of Deense Oslo mee naar huis mogen nemen. Dit jaar echter geen Belg op de lijst van Nobelprijswinnaars.

Klaar voor een full British brexit?

Danny Van AsscheMet nog amper een paar dagen te gaan voor het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, lijkt een harde brexit onafwendbaar. Niets wijst er immers op dat Britse premier Theresa May alsnog een meerderheid in het House of Commons zal vinden voor de deal die ze sloot met Europa, en waarover niet meer opnieuw wordt onderhandeld. 

‘De koude is mijn warme vriend’

Wim Hof In mijn laatste studie toonde ik via een hersenscan aan dat je met een sterke focus, controle kan uitoefenen over je lichaam. Er stroomde koud water over mijn lichaam, en mijn huidtemperatuur daalde niet. Dat deed ik, hoe ongelooflijk het ook klinkt, met de kracht van mijn gedachten.