Werkbaar werk is een nieuw begrip, veilig werk wordt daarentegen al jaren hoog in het vaandel gedragen bij werkgevers en werknemers. Door een goede preventie en strengere controles zien we een dalende tendens van het aantal arbeidsongevallen sinds 1985. “Al moeten we wel waakzaam blijven.”

“Snel aan het werk nu. Er is veel te doen. In graven en bouwen zijn wij kampioen. Bob de Bouwer, kunnen we het maken? Bob de Bouwer, nou en of!” Kinderen joelen het liedje van de populaire televisiefiguur, maar in het echte leven gaat het er natuurlijk niet altijd zo vrolijk aan toe op de werkplaats. Bob zingt geen liedjes over arbeidsongevallen.

Reden tot optimisme
Maar toegegeven, er is wel reden tot optimisme, want het aantal ongevallen daalt. Volgens de meest recente cijfers van het Fonds voor Arbeidsongevallen werden in 2015 157.242 aangiften genoteerd, een verdere daling (6,5 procent minder dan 2014) sinds 2011. “Dat is een tendens die wij uiteraard toejuichen”, aldus Pierre Pots van het Fonds voor Arbeidsongevallen (FAO). “Al is er geen eenduidige verklaring waarom dat het geval is.”

 

We moeten er over waken dat ook uitzendkrachten en buitenlandse werknemers veilig kunnen werken – Pierre Pots

 

Op naar de ideale wereld
Volgens Pots zijn er namelijk meerdere fenomenen te bespeuren. Ten eerste is er sprake van een grondige wijziging in het ondernemingslandschap. “Zo zijn er steeds minder mensen aan het werk in de zware industrie en neemt dus ook het aantal risicovolle activiteiten af.” Voorts is er natuurlijk ook vooruitgang geboekt op het vlak van preventie. “We leven nog niet in een ideale wereld”, meent Pots, “maar er is wel meer aandacht voor veilig werk. Tot slot is er ook de evolutie van de geneeskunde. Dat kun je zie aan het aantal dodelijke ongevallen.” In 1985 was er nog sprake van 301 dodelijke slachtoffers, nu tellen we er 111. Er worden veel meer levens gered dan vroeger.”

Cowboys voor werklui
Echt als een verrassing komt het niet, maar de plaatsen waar nog steeds het meeste ongevallen voorkomen zijn de bouw- en transportsector en in de haven. “Klopt”, meent ook Johan Achten van de Federale Verzekering, die de aangiftes in de bus krijgen. “Ik beaam dat er inderdaad sprake is van minder ongevallen, maar tegelijkertijd wil ik wel aandacht vragen voor een andere, negatieve tendens. Er worden minder aangiftes gedaan, omdat vaak buitenlandse werknemers worden ingeschakeld voor risicovolle arbeid. Die buitenlandse detachering valt niet onder onze sociale zekerheid en dus vallen buitenlandse werknemers uit de boot van onze wet. Er zijn ook regels op hen van toepassing, maar je kunt niet alles controleren. Vaak zitten er toch echte cowboys tussen die het niet zo nauw nemen met de regels voor hun werklui.”

 

De meeste ongevallen komen nog steeds voor in de bouwsector, transport-en havenindustrie – Johan Achten

 

 

Uitzendkrachten voor risicovol werk
Een jammerlijke tendens en dat is niet het enige. Naast buitenlanden worden ook dikwijls uitzendkrachten ingeschakeld voor risicovolle arbeid. “Voor vuil en gevaarlijk werk wordt vaak beroep gedaan op mensen die niet vertrouwd zijn met het werk, en daardoor meer risico lopen op een ongeval”, aldus Pots. “We moeten erover waken dat ook zij voldoende beschermd worden.”

Puinhoop op eerste indruk
Dat is in de eerste plaats de taak van de werkgever. “Over het algemeen zijn de grote bedrijven wel in orde, het zijn vaak de kleinere kmo’s waar soms één en ander mis durft te lopen”, legt Achten uit. “Een directeur van een kmo moet én baas zijn én boekhouder én manager. Je kunt niet verlangen dat hij dan ook nog eens alle regels kent inzake preventie en veiligheid.” Voor een leek is het moeilijk in te schatten of een werkplaats veilig is, maar een eerste algemene indruk zegt al veel. “Als je ergens binnen komt en het is er één puinhoop, dan weet je al genoeg, wees dan extra voorzichtig.”

Zo snel mogelijk aangifte
En als er je dan toch iets zou overkomen, doe dan zo snel mogelijk aangifte. Pots: “De werkgever heeft acht dagen de tijd om het ongeval aan te geven bij de verzekering. Doet hij dat later, blijven je rechten wel overeind als slachtoffer, maar let op de verjaringstermijn van drie jaar.” Stel dat je werkgever niet verzekerd is, dan kun je nog steeds beroep doen op het Fonds voor Arbeidsongevallen.