De smaak van eigen gekweekte groenten kan je nergens mee vergelijken. Maar hoe begin je aan je eigen moestuin? Welke gewassen kweek je en wanneer? En hoe bescherm je je opbrengst? Drie experts delen hun tips en tricks.

 

Luc Van Emelen, Tuincentrum Van Emelen Aarschot

Welke soorten moestuinen zijn er allemaal?
“Als je best wat plaats hebt, kun je je gerust aan een ‘echte’ moestuin wagen, maar om die tot zijn recht te laten komen, heb je wel wat oppervlakte nodig. Anders kun je je bijvoorbeeld beperken tot een kruidentuintje, met bijvoorbeeld munt, laurier, basilicum en tijm. Dat is trouwens ook een prima optie als je niet zo veel tijd in je nieuwe groene hobby wil steken. Nog een mogelijkheid is om een serre te zetten. Het grote voordeel daarvan is dat je op die manier veel beter de temperatuur kunt controleren waaraan je groenten blootgesteld worden. Zo wordt het veel gemakkelijker om je oogst te vervroegen of om plantjes te kweken die warmte nodig hebben, denk bijvoorbeeld aan komkommer of meloen.”

Welke gewassen kweek je best en in welke periode?
“Op dit moment mag je gerust al sla, veldsla en bloemkool beginnen planten. Als je een serre hebt, kun je al tomaten en paprika voorzaaien: je laat het zaad kiemen en zet het in een potje. Voor bijvoorbeeld andijvie is het nog te vroeg, die gaat doorschieten. Wat de opbrengst betreft, moet je weten dat vooral het weer je grootste vijand is en ook de meest onvoorspelbare. Het weer bepaalt voor meer dan de helft of je een mooie opbrengst gaat hebben. In 2016 bijvoorbeeld heeft de aardappeloogst maar 10 procent van de voorspelling opgebracht. In 2017 was dat dan plots 120 procent. Je ziet, het is moeilijk in te schatten.”

Hoe bescherm je je tuin op een ecologische manier?
“Door een vliegdoek over je planten te spannen, kan je de hoeveelheid chemische bestrijdingsmiddelen al snel met de helft inperken. Er zijn ook natuurlijke bestrijdingsmiddelen: lieveheersbeestjes zijn bijvoorbeeld dol op bladluizen. Het heeft ook een beetje met je verwachtingen te maken. Als je geen ‘perfecte’ appel wil zoals in de supermarkt, hoef je niet zo snel naar chemicaliën te grijpen. Ecologisch tuinieren wordt trouwens almaar populairder, zeker bij hobbykwekers, ook omdat de wetgever steeds meer insecticiden verbiedt. Als je natuurlijk een veld van tien hectare hebt, wordt dat lastig, maar een tuintje van tien of vijftien vierkante meter kun je perfect manueel insectenvrij krijgen.”

Marleen Van der Velden, Stafmedewerker Boerenbond

Welke soorten moestuinen zijn er allemaal?
“Een moestuintje kun je op heel veel verschillende manieren aanpakken, het zal er natuurlijk vooral van afhangen hoeveel plaats je hebt. Je kan perfect, zoals onze grootouders het deden, tien meter prei en tien meter sla planten, maar op één vierkante meter of in een bloemenbak kun je ook al heel leuke dingen doen. Nog een optie is om een verticaal tuintje te starten, in dakgoten die je tegen de muur bevestigd. Mijn raad zou zijn om als beginner niet te overmoedig te starten en het aanvankelijk beperkt te houden. Ik zie vaak dat mensen vol goede moed aan een grote moestuin beginnen, maar er na een jaar al de brui aan geven omdat het veel meer werk is dan ze gedacht hadden.”

Welke gewassen kweek je best en in welke periode?
“Je kunt nu beginnen met tuinboontjes en sluimererwten, die zijn vrij goed bestand tegen de koude. Met radijzen zou ik nog even wachten, dat is nog net iets te vroeg. Als je een serre hebt, mag je ook al sommige slasoorten planten die koudebestendig zijn, mizuna bijvoorbeeld, een heel lekkere Japanse slasoort. Voorjaarspinazie ook. Je kunt ook al tomaatjes voorzaaien in een klein bakje en die plantjes om de paar weken in een grotere bak overplanten. Tegen mei kan je die dan buiten zetten en dan ben je in juni tomaatjes aan het eten. Dat brengt natuurlijk telkens wel wat werk mee en die bakken staan bij veel mensen ook in de weg (lacht). Alweer dus misschien niet iets voor absolute beginners.”

Hoe bescherm je je tuin op een ecologische manier?
“Mijn motto over chemicaliën is: zonder is gezonder (lacht). Het is niet alleen gezonder, maar ook goedkoper en het brengt minder kopzorgen mee: hoe moet je die middelen juist gebruiken? Wanneer precies? Welk middel voor welk ongedierte? Hoe houd je die spullen weg van kinderen en huisdieren? Zeker als beginnende tuinier heb je andere zorgen dan je daar druk om te maken. Als ik bijvoorbeeld slakken heb, laat ik die opeten door mijn kippen. Of ik verwijder ze zelf met de hand. Je groenten afdekken met een net kan wel handig zijn, maar zorg dan wel dat het een net is met fijne mazen. Je beschermt je planten dan meteen tegen slakken én bijvoorbeeld koolwitjes..”

Roel Van Looy, Regiomanager Intratuin

Welke soorten moestuinen zijn er allemaal?
“Er zijn verschillende opties om met een moestuin te starten, maar zeker negen op tien van onze klanten begint met een klein stukje balkon waar ze een ‘moestuintje op poten’ installeren, met zes à twaalf plantjes. Sla, tomaten en aardbeienplantjes zijn vaak klassiekers om te beginnen, maar ook kruiden. Ben je meer gevorderd, dan kan je een stukje tuin gaan gebruiken. Dikwijls beginnen mensen ook binnen te zaaien en verplanten ze de plantjes daarna over naar de buitentuin. Dit gezegd zijnde, is ook de serre aan een comeback bezig, maar wel niet de grote serres van vroeger, eerder de kleine exemplaren. Mensen wonen kleiner tegenwoordig en hebben in hun tuin vaak geen plaats meer voor een echt grote serre.”

Welke gewassen kweek je best en in welke periode?
“Het is momenteel heel koud en wisselvallig, dus ik zou nog redelijk voorzichtig zijn. Als je nu een tomaat buiten plant en het vriest, is die plant natuurlijk morsdood. Ik zou op dit moment beginnen met plantjes binnen op te zaaien, zodat de wortel mooi gevormd is. En dan kan je die binnen enkele weken zonder veel problemen naar buiten brengen. Met sla moet dat zeker lukken, maar ook rozemarijn en tijm bijvoorbeeld. Veel kruiden zijn wintervast, die kunnen dus nogal goed tegen de kou. We zien trouwens ook wel dat de kennis over wat je wanneer moet zaaien bij het grote publiek wat verloren is gegaan. Dat is boerenwijsheid die verdwenen is, het is ook onze taak om mensen daar terug over te informeren.”

Hoe bescherm je je tuin op een ecologische manier?
“Er zijn wel wat manieren om planten op een natuurlijke manier te beschermen. Heb je bijvoorbeeld de witte vlieg op je tomaten, plant er dan basilicum bij. Die vlieg zal snel zijn biezen pakken. Zit je met slakken, leg dan lavakorrel of schelpjes in je moestuin. Slakken kruipen niet graag over die scherpe stenen. Nu goed, als je planten massaal ziek worden, zal je soms wel eens moeten spuiten, dan is er geen alternatief. Bio-tuinieren is trouwens aan een echte opmars bezig, veel mensen zijn erin geïnteresseerd. Toch is ook daar nog educatie nodig. Als mensen een plantje zien in onze serre dat biologisch gekweekt is, maar er iets minder mooi uitziet, zullen alleen de echte kenners specifiek daarvoor kiezen.”