Maar liefst 9 op 10 Vlaamse jongeren tussen 12 en 18 jaar zijn actief op minstens één sociaal netwerk. Maar is dat eigenlijk wel een goede zaak?

Uit studies van de onderzoeksgroep MIOS blijkt negen op tien 12- tot 18-jarigen actief op sociale netwerksites, met Facebook (90 procent) als absolute koploper. Het onderzoek toonde verder aan dat ze dat vooral doen om contact te houden met vrienden die ze zelden zien (92 procent), vrienden die ze vaak ontmoeten (89 procent) en familieleden (81 procent).

Onbekenden = vrienden
Iets dubieuzer is het feit dat maar liefst 65 procent van de jongeren ook onbekende contactpersonen in de vriendenlijst heeft. Tel daarbij op dat bij een bevraging onder 250 psychologiestudenten van de UGent maar liefst een kwart aangaf ‘niet meer zonder sociale media te kunnen’, en je moet je wel de vraag stellen: zijn die netwerken nu een verrijking of net niet? En maken ze jongeren socialer of net meer geïsoleerd?

Sociaal kapitaal opbouwen
Het is geen of/of-verhaal. “Zo wordt Facebook door jongeren onder andere ingezet voor de opbouw van sociaal kapitaal: niet alleen het opstarten en onderhouden van losse, weinig diepgaande contacten, maar ook het delen van levensgebeurtenissen met vrienden en familieleden”, aldus professor Michel Walrave, professor Communicatiewetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. “Die contacten kunnen heel nuttig zijn, zowel bij leuke als moeilijke ervaringen.

 

Ik zou liever hebben dat bedrijven mij vinden, dan dat ik hen moet zoeken – Shari Ramaut

 

Steuntje in de rug
Om nog te zwijgen van de steun en opkikkertjes die ze van medestudenten krijgen bij een studeerdipje of na een slecht examen.” Maar dankzij sociale netwerksites, kun je ook in contact komen met andere mensen die niet uit je buurt of school zijn. De Amerikaanse politicoloog Robert Putnam noemde dit‘bridging social capital’: een brug leggen naar mensen die je niet per se kent.

Vluchten kan altijd
Het gevaar schuilt in het feit dat sociale media op die manier een vluchtweg worden om een opdracht uit te stellen of om niet te moeten studeren. Maar dat geldt eigenlijk voor alles. Je kunt ook de televisie of radio aanzetten, sporten, een fietstochtje maken, in de zetel liggen of op café gaan. “Wie wil vluchten, kan dat sowieso”, aldus Walrave. “Dit ligt niet aan de sociale media op zich, maar wel aan de manier waarop je ze gebruikt.”

Online flirtgedrag
Naast dat bridging social capital gebruiken anderen sociale netwerken voor bonding social capital: sterke, hechte banden onderhouden met (vooral) familie en goede vrienden. “Opgroeiende jongeren hebben tijdens hun identiteitsvorming soms behoefte aan feedback of bevestiging van leeftijdsgenoten, in de vorm van positieve commentaren of likes”, aldus Walrave. “Bovendien hebben sociale netwerksites de stap naar nieuwe vriendschappen of zelfs liefdesrelaties gemakkelijker gemaakt. En de drempel naar flirtgedrag kan online soms ook lager liggen.”

 

Sociale media zijn in se niet verslavend, maar gewoon een kwestie van discipline – Nick Vinckier

 

Liefde op eerste zicht
Student Nick Vinckier (Public Relations en Voorlichting aan de Hogeschool West-Vlaanderen) is zo begaan met sociale media dat hij op zijn blog Meneer PR zijn licht laat schijnen over sociale netwerken en alles wat er bij komt kijken. “Sociale media en ik, dat was liefde op het eerste gezicht. Twitter en Facebook zijn prachtige kanalen om heel veel mensen met je mening te bereiken.” Hij wil up-to-date blijven wat betreft nieuwigheden in de sector, maar haalt niet bij elk evenement of etentje meteen de smartphone boven. “Het is een kwestie van discipline. Ook televisie was vroeger een bron van debat over verslaving, nu is het gemeengoed geworden.”

Manier van leven
Shari Ramaut, pas afgestudeerd in de richting communicatiemanagement en public relations aan de Howest geeft onomwonden toe dat ze niet meer zonder sociale media zou kunnen, maar ervaart dat niet als storend. “ ’t Is een manier van leven geworden, vooral omdat ik me dan deel van een communityvoel”, zegt ze daar zelf over. Interessant om vast te stellen is dat beide jongeren sociale media ook beschouwen als een tool om hun professionele toekomst een zetje te geven. “Ik zie het als een vorm van personal branding”, zegt Shari. “Ik zou liever hebben dat bedrijven op termijn mij vinden, dan dat ik hen moet zoeken.”

Sociaal of asociaal
Tot slot nog even de hamvraag stellen: maken sociale netwerken nu net sociaal of asociaal? Shari: “Heel moeilijk. Als je ergens met een groep vrienden aankomt en iedereen begint zich meteen via Foursquare in te checken of foto’s van de cocktails of het concert te posten op Facebook, dan stel ik me soms ook vragen. Anderzijds maakt het gewoon deel uit van de communicatie van onze generatie. Maar zolang je het blijft combineren met ‘echt’ sociaal contact – bijvoorbeeld een avond op café met vrienden – zie ik alvast het probleem niet.”