Als het op voedselresten aankomt, wat doe je liever: verbrassen of verorberen? Logischerwijs gooi je liever de helft van de inhoud van je koelkast niet zomaar weg en toch maken we er ons bijna allemaal schuldig aan. Maar zijn die restjes dan echt geen tweede leven beschoren?

Onder het mom van huishoudelijke taken die ieder van ons op tijd en stond doet, is het verwijderen van voedselresten uit je koelkast misschien wel het meest verlieslatend. Maar is het altijd nodig om alle schappen in je koelkast volledig te strippen van al dat voedsel waarvan je denkt het toch niet meer op te eten?

Verspilling versus klimaat
Voedselverspilling strekt zich echter veel verder uit dan de occasionele koelkast hier en daar. Wereldwijd wordt ongeveer een derde van al het voedsel verspild, zo’n 1,3 biljoen ton per jaar. “Groenten en fruit behoren tot de koplopers, maar liefst 45 procent wordt weggegooid,” zegt Helena Gheeraert, oprichter bij Wonky, een Gents bedrijf dat onder andere dips maakt met gerecupereerde groenten. “Voedselverspilling heeft daarbij een immense impact op het klimaat, aangezien de problematiek resulteert in de verspilling van meer dan 20 procent van het verse water en de bezetting van 30 procent van alle landbouwgrond.”

 

Voedselverspilling resulteert ook in verspilling van meer dan 20 procent van het verse water en bezetting van 30 procent van alle landbouwgrondHelena Geeraert

 

Inzicht in omgang met voedsel
Als je kijkt naar rapporten van de Vlaamse voedingsketen anno 2015, wordt er een verschil gemaakt tussen eetbare voedselresten en de meer niet-eetbare nevenstromen. “Voor het eerst beschikken we over cijfers die inzicht geven in de efficiëntie waarmee de hele voedingsketen, van boer tot consument, omgaat met voedselgrondstoffen,” zegt Vlaams minister voor Natuur en Landbouw Joke Schauvliege. 74 procent van 3.485.000 ton aan voedselreststromen zijn onvermijdbare nevenstromen, en een vierde zijn voedselverliezen. “Uitgedrukt in absolute cijfers gaat het om 2.578.000 ton nevenstromen en 907.000 ton voedselverliezen over de hele keten.”

Verantwoordelijkheid bij elke schakel in de keten
Met die cijfers in het achterhood, is het gemiddelde huishouden natuurlijk niet de enige schakel in de keten die aansprakelijk is voor voedselverspilling. Schauvliege: “Onderzoek toont aan dat elke schakel in de keten haar verantwoordelijkheid heeft voor voedselverliezen en dus ook een deel van de oplossing kan vormen.” Een groot deel van de verliezen vindt plaats in de productiefase, bij boeren en voedselverwerkende bedrijven. En ook supermarkten, die voor ‘slechts’ 5 procent bijdragen aan voedselverspilling, dragen een grote verantwoordelijkheid, volgens Gheeraert. “Zowel wat betreft verspilling bij de consument, zoals overconsumptie bij promo’s bijvoorbeeld, als bij de producent, onder andere door hoge esthetische kwaliteitseisen.”

 

De Vlaamse agrovoedingsketen staat sterk in het valoriseren van voedselreststromen Joke Schauvliege

 

Over de Schenkingsbeurs
Al dat eten gaat gelukkig niet zomaar hopeloos verloren. 92 procent van alle voedselresten wordt gevaloriseerd, oftewel benut voor andere doeleinden. Het grootste aandeel als voeder voor dieren (43 procent), anderzijds voor vergisting (21 procent) en bodemversterking (17 procent). “Dat toont aan dat de Vlaamse agrovoedingsketen sterk staat in het valoriseren van voedselreststromen,” aldus Schauvliege. Verder heb je tal van initiatieven die hierop inspelen, zoals bijvoorbeeld de Schenkingsbeurs. “De voedseloverschotten die er momenteel zijn kunnen via de Schenkingsbeurs verdeeld worden. In het eerste jaar werden zo 330.000 kg voedseloverschotten verdeeld.”

Eigen initiatieven tegen overschot
Daarnaast maken supermarkten steeds vaker gebruik van de dry-mist techniek om hun groenten en fruit langer vers te houden, waarbij een 100 procent veilig mistdeken een gunstige invloed biedt op de voedingswaarden, aroma en smaak van het voedsel. Maar waarom alles overlaten aan de productenten en supermarkten, want zelf kun je ook meehelpen aan de vermindering van voedseloverschot. Planning is daarbij het sleutelwoord. “Maak boodschappenlijstjes, haal verse producten niet te vroeg in huis, organiseer en ken je koelkast,” geeft Schauvliege als tips mee. Gheeraert werkt dan weer liever creatief door zoveel mogelijk voedsel te gebruiken dat je in huis hebt. “Hou elke week een restjesdag, want restjes zijn oh zo lekker!”

Langer voeding bewaren
Restjesgebruik en een deftige planning om inkopen te doen, vergt maar een kleine moeite, maar er zijn ook andere manieren, waarbij je er zelf voor zorgt dat het voedsel langer bewaard kan worden. Gheeraert: “Pekelen en fermenteren bijvoorbeeld. Het zijn niet enkel hippe technieken, maar ook een perfecte manier om eten langer te bewaren.” Ook online op de blog van Wonkyfood.be vind je tal van tips en tricks die Gheeraert wilt delen. En voor nog meer advies kun je ook terecht op de websites voedselverlies.be of koelkastinorde.be. Schauvliege: “Die websites kunnen helpen met tips over invriezen, bewaringsdata en dergelijke meer.”