Voedingsbedrijven waar alles nog met de hand gebeurt? Ze worden een rariteit. Ook in een moderne voedingsfabriek maken robots, sensoren en intelligente machines steeds meer de dienst uit. De kwaliteit en de productiviteit kunnen er maar wel bij varen.

Veel consumenten hebben over de productie van voeding nog steeds een geromantiseerd, artisanaal beeld, maar in werkelijkheid is het een sector waarin innovatie, automatisatie en digitalisering hot topics zijn. Zeker het innovatieplatform Flanders’ Food heeft hierin een voortrekkersrol. “Flanders’ FOOD is tien jaar geleden opgericht in de schoot van Fevia Vlaanderen, de Vlaamse vleugel van de Federatie van de Voedingsindustrie”, zegt R&D-manager Stefan Coghe. “In tegenstelling tot bijvoorbeeld de technologie- of de textielsector hadden wij geen echte innovatiepolitiek en dat werd steeds meer een gemis.”

R&D-samenwerkingen
Flanders’ Food zorgt voor de ontwikkeling van kennis die verder reikt dan één bedrijf en waarvan de hele sector kan profiteren. “Vroeger was de trend dat bedrijven hun eigen R&D deden en zelf innovaties ontwikkelden, maar tegenwoordig wordt er veel meer samengewerkt”, weet Coghe. “Zo kun je immers de kosten delen.”

 

“Voor Belgische KMO’s is technologische innovatie vaak nog een uitdaging” – Stefan Coghe

 

Gedeelde problemen
Niet verwonderlijk dus dat ook Industry 4.0 een thema is dat tegenwoordig hoog op de agenda staat. Coghe: “Aanvankelijk waren bedrijven wat terughoudend voor de investeringen die dit meebrengt, maar we zien dat er heel wat gedeelde problemen zijn die we samen kunnen aanpakken. Bovendien zijn veel ondernemingen ook geen echte concurrenten van mekaar. Een bakkerij zal waarschijnlijk geen klanten afsnoepen van een chocoladefabrikant. Dat maakt samenwerken gemakkelijker.”

Snelle analyse met i-Fast
Een technologieproject dat in 2016 opstart, werd i-Fast gedoopt. “We proberen hier metingen te integreren met robots en andere automatisaties”, legt Coghe uit. “Op die manier kunnen we een heel snelle analyse doen, heel dicht bij de productielijn. Daarna is het natuurlijk zaak om die data verder te verwerken en gericht te gebruiken.”

 

“Vroeger ontwikkelden bedrijven vooral hun eigen R&D, nu wordt er veel meer samengewerkt” – Stefan Coghe

 

Oude techniek, nieuwe kennis
Dat zulke zaken ook bij KMO’s leven, bewijst wel Biobakkerij De Trog uit Ieper. Onder begeleiding van Flanders’ FOOD wonnen zij zopas de Factory of the Future-Award van de technologiefederatie Agoria. De Trog maakt een ambachtelijk product waar oude technieken en kennis bij komen kijken, maar dan wel in een hypermoderne productieomgeving. “We maken heel wat verschillende producten die naar heel wat verschillende klanten moeten”, zegt mede-eigenaar Stijn Switten. “Om de levertijden zo kort mogelijk te houden, werken onze order pickers bijvoorbeeld met een slimme bril die alle nodige informatie in het glas projecteert. De bijhorende software hebben we intern ontwikkeld.”

Belang van menselijk kapitaal
De omzet van Biobakkerij De Trog groeide op acht jaar uit van van een half miljoen euro naar vijftien miljoen euro. De laatste vier jaar is het personeelsbestand ook nog eens verdubbeld. “Dat tempo aanhouden zonder aan kwaliteit in te boeten, kon enkel door automatisering en robotica”, aldus Switten. “Maar we zijn ook heel erg bezig met groene energie, ecologisch fabriceren en zeker ook ergonomie en aandacht voor ons personeel. Ons menselijk kapitaal is net zo belangrijk als ons technologiepark.”

 

“Onze order pickers hebben een slimme bril waarop alle informatie geprojecteerd wordt” – Stijn Switten

 

Innovatie vraagt budget
Een doorgedreven focus op innovatie, R&D en automatisering vraagt ook wel een serieus budget. De laatste tien jaar heeft de bakkerij er zo’n vijftien miljoen euro aan uitgegeven. Alleen al in 2015 en 2016 werd er vier miljoen geïnvesteerd. “Het zijn forse bedragen”, geeft Switten toe. “Maar het loont: we werken bijvoorbeeld al jaren voor een Parijse keten van luxe broodjeszaken. Tot de tweede vestiging hadden zij hun eigen “maître artisan”. Maar die wou de uitbreiding niet volgen omdat hij de kwaliteit dan niet meer kon garanderen. Zo zijn ze bij ons terechtgekomen en nu mogen wij aan hun vijftig vestigingen leveren.”

Hoge kost = hoge drempel
Die kostprijs is inderdaad een van de grote uitdagingen voor voedingsbedrijven, erkent ook Stefan Coghe. “Het is niet alleen de prijs, maar ook de implementatie, het gebruik en het onderhoud dat een kost meebrengt”, zegt hij. “Ook daarom speelt België nog geen voortrekkersrol in dit verhaal. Voor onze KMO’s is technologische innovatie vaak nog een te hoge drempel. Om die weg te werken plannen we nieuwe bedrijfsondersteunende acties rond digitalisatie.”