Asbest. Als het woord valt, wordt hier meestal ‘kankerverwekkend’ aan verbonden. De stof leek in de jaren 80 en 90 grensverleggend. Tot plots het alarm afging: asbest was schadelijk voor de gezondheid.

Asbestveilig Vlaanderen
Of het nu asbest, roken of uitlaatgassen betreft, de gemene deler blijft dezelfde. Wat een gevaar inhoudt voor de volksgezondheid, moet worden aangepakt of ingeperkt. De overheid heeft een plan op tafel om tegen 2040 te streven naar een asbestveilig Vlaanderen. “Niet te verwarren met een asbestvrij Vlaanderen”, weet Jan Verheyen, woordvoerder van OVAM. “Dat zou natuurlijk een mooie ambitie zijn, maar het is utopisch. Als asbest verwijderd wordt, blijft het materiaal nog op het stort liggen. De materialen zijn er dus nog, maar het gevaar voor de mensen wordt ingeperkt.”

3,6 miljoen in omloop
Jan Verheyen bevestigt dat er nog heel wat asbest in ons Vlaamse land zit. In 2014 werd een grote analyse uitgevoerd. “3,6 miljoen ton asbest is nog steeds in omloop in Vlaanderen. De helft zit onder de grond, de andere helft zit bovengronds. Het komt er nu op aan om dit verhaal per doelgroep te inventariseren en gericht aan te pakken.”

Effectieve aanpak
De hamvraag blijft natuurlijk of alle asbestvertakkingen allemaal effectief aangepakt kunnen worden. “We moeten ergens een grens kunnen trekken van wat we aanvaardbaar vinden en wat niet”, stelt Johan L’Ecluse, zaakvoerder van het studiebureau Abesim dat zich focust op milieumanagement. “Als we voor een nultolerantie gaan, met name voor een asbestvrij in plaats van een asbestveilig Vlaanderen, dan wordt het een erg dure en moeilijke aangelegenheid.” L’Ecluse adviseert dus dat het soms verstandiger is om asbest te beheersen en te controleren in plaats van het te verwijderen. “Asbest wordt pas gevaarlijk als het ingeademd wordt. Bij een verbouwing waar asbest in een plafond zit, moet dat er onvermijdelijk uit, maar wat met een geïsoleerde leiding ingewerkt in een vloer? Dan kun je je afvragen of je dat niet beter beheert met isolatie en signalisatie dan via effectief verwijderen.”

 

We moeten verstandig omgaan met asbest en de bestrijding ervan Johan L’Ecluse

 

Nood aan concreet overzicht
Het schoentje knelt echter in het feit dat er geen concreet overzicht bestaat waarin asbest nu nog allemaal te vinden is. L’Ecluse stelt dat een inventarisering van asbest één van de prioriteiten is voor de komende jaren: “We hebben eigenlijk geen overzicht van hoe de asbesttoestand nu exact is. Daar moeten we de komende jaren gericht werk van maken. In de jaren negentig was asbest een product met duizenden toepassingen waardoor het nu natuurlijk helemaal vertakt zit in ons bouwlandschap. Het resultaat is nu dat het in zoveel toepassingen terug te vinden is, dat het de verwijdering en het beheer van asbest bemoeilijkt.”

Prioriteiten stellen
Binnen de ambitie voor een asbestveilig 2040 stellen experts prioriteiten in de aanpak. Verheyen: “Enerzijds is er de prioriteit in de soorten materialen die asbest bevatten. In Nederland gaat men anders te werk. Daar heeft men nu een plan om tegen 2024 alle daken asbestvrij te maken. Een mooi project, maar hechtgebonden asbesttoepassingen, die bijvoorbeeld in leidingisolatie zitten, zijn gevaarlijker. Je moet beginnen met de gevaarlijkste asbestvormen te verwijderen.” Anderzijds is er de prioriteit binnen de doelgroepen. “Na een maatschappelijke analyse moeten de prioriteiten liggen bij onderwijs, openbare gebouwen en sportinfrastructuur. Daar is nog heel wat werk aan de winkel.”

Correcte omgang
De komende jaren moet dus vooral verder blijken hoe de situatie in Vlaanderen is, maar vooral welk niveau van asbest aanvaardbaar is om naar een asbestveilig klimaat te gaan. “De gevaren van asbest ga ik zeker niet minimaliseren, maar met de auto rijden, is in wezen gevaarlijker dan een asbestvezel. Natuurlijk moet de omgang met het asbest op de juiste wijze gebeuren, door afbraak, verwijdering en correcte verwerking, en door controle en beheersing. We moeten verstandig omgaan met asbest en de bestrijding ervan.”