Het laatste woord is nog niet gezegd over het al dan niet massaal verdwijnen van jobs door de nieuwe technologieën. Zeker is in elk geval wel dat doemdenken ons niet vooruithelpt. Een proactieve houding en nieuwe skills aanleren zijn een betere strategie.

Tewerkstellingsevolutie
Studies over de tewerkstellingsevolutie door de toenemende digitalisering balanceren tussen twee uitersten gaande van een eng doemscenario dat een verlies van de helft van de huidige jobs propageert (Oxford University) tot de erg optimistische voorspelling van de komst van 40.000 nieuwe jobs (McKinsey). Waarschijnlijk zal de realiteit ergens tussenin liggen. Ook Jochanan Eynikel, filosoof en expert toekomstdenken bij de denktank van ETION, situeert zichzelf in het midden en wil noch als doemdenker noch als superoptimist beschouwd worden.

Maakbaarder dan we denken
Volgens Eynikel is de samenleving maakbaarder dan we denken en is het onze keuze of die technologie positief dan wel negatief uitdraait. Hij ziet technologie niet als een natuurfenomeen dat ons overkomt, maar vindt wel dat we er wijs mee moeten omgaan door haar in goede banen te leiden met de juiste omkadering en een aangepast beleid.

Taken uit handen
Duidelijk is dat robots ons niet alleen steeds meer routineuze taken uit handen nemen, maar ook dat machines almaar complexere en cognitieve taken aankunnen. Volgens Jan Denys, Director External Communications and Public Affairs bij Randstad, zijn er nochtans geen tekenen dat het aantal jobs drastisch zal inkrimpen. De meerderheid zal volgens hem in een werknemersstatuut met een contract van onbepaalde duur blijven werken, terwijl er daarnaast wel meer freelancers, mensen met twee jobs en tijdelijke contracten komen. Hij ziet tot nu toe meer gelijkenissen dan verschillen met vroegere periodes van technologische vernieuwing, wat niet betekent dat we rustig achterover kunnen leunen. “Het zullen eerder sommige taken zijn die wegvallen binnen een job, zodat jobs er anders uitzien dan wel dat volledige jobs verdwijnen.

 

Het is niet de bedoeling dat we robots worden, want die zullen er al genoeg zijn Jochanan Eynikel

 

Nieuwe skills
Mensen moeten dus de nodige opleidingen volgen om nieuwe skills onder de knie te krijgen. Op die manier zijn ze gewapend om de arbeidsmarkt te betreden en vrijwaren ze de komende decennia hun inzetbaarheid,” aldus nog Denys. Eynikel is dan weer van mening dat het onderwijs jongeren niet zozeer moet voorbereiden op bepaalde jobs, omdat we toch geen idee hebben welke nieuwe jobs er komen, maar dat onderwijs wel een mensvormende taak moet hebben. “Het is niet de bedoeling dat we robots worden”, zegt Eynikel, “want die zullen er al genoeg zijn. Waar wij als mens het verschil kunnen maken is in creativiteit en in het voeden van onze morele verbeelding, ons inlevingsvermogen.”

Technologie ten dienste van mens
Het is dus zaak om de bestaande technologieën ten dienste van de mens te stellen en vooruit te denken, zodat mens en robot naast elkaar functioneren en elkaar versterken. Een mooi voorbeeld hiervan volgens Eynikel is de zorgsector. In een ziekenhuis of rusthuis kan een robot personen naar hun kamer brengen, eten geven en voor verstrooiing zorgen, maar vervangt hij het menselijke contact niet of neemt de eenzaamheid niet weg. “Ook al kost een verpleger meer dan een robot, hij biedt toch een meerwaarde. We moeten absoluut opletten voor een anonieme zorgsector zonder menselijk contact,” voegt Eynikel eraan toe. Ook bij Randstad voert het humane aspect de boventoon. Denys: “Door het omarmen van de digitale ontwikkelingen in zowel het administratieve als het matchingproces, is er bij ons tijd vrijgekomen om te investeren in reële toegevoegde waarde en leggen wij de nadruk op waarden als empathie, intuïtie en instinct.”

Mens maakt het verschil
Eynikel besluit dat we ooit allemaal dezelfde software en robots zullen hebben, maar dat het uiteindelijk toch de mens zal zijn die het verschil maakt door een nieuwe manier van samenwerken of door iets nieuws te creëren.

Laten we dus nadenken over wat er dient te gebeuren, zodat deze technische revolutie geen doemscenario wordt. Proactief zijn in combinatie met ethisch denken kan in elk geval helpen om die waardevolle technologie in goede banen te leiden en na te denken over de te nemen beslissingen.