Er gaat geen dag voorbij of het woord ‘vergrijzing’ duikt wel ergens in de media op. Maar helaas vaak in een negatief daglicht: onbetaalbare pensioenen, de kost van de ouderenzorg, wachtlijsten voor een woonplaats in het woonzorgcentrum… Is het echt allemaal zo dramatisch?

Tussen 2016 en 2030 wordt een gemiddelde toename van 37 procent van het aantal 65- tot 79-jarigen verwacht. Maar is dat per se zorgwekkend, zoals vaak in de media wordt gesuggereerd? “Nee, het is een genuanceerd verhaal”, aldus Mie Moerenhout, directeur van de Vlaamse Ouderenraad vzw. “Enerzijds zullen er effectief veel meer mensen bijkomen die zorg nodig hebben, omdat we ouder worden. Anderzijds zijn ouderen actiever dan ooit. Ik heb weet van 90-jarigen die, mits enige hulp, nog elke dag thuis hun eigen potje koken of hun was doen. Dat is heel sterk veranderd de afgelopen twintig jaar.”

Senioren als mantelzorgers
Meer nog, het zijn zelfs die senioren die steeds vaker de rol van mantelzorger op zich nemen. Zij zorgen voor kleinkinderen, nemen taken van hun kinderen over, doen vrijwilligerswerk… “Als een soort return aan de maatschappij”, aldus Moerenhout. “Hoewel ouderen voor het pensioen dat ze ontvangen uiteraard al volop hebben bijgedragen tijdens hun actieve loopbaan. Vergrijzing wordt vaak gelijkgesteld aan stoppen met werken, maar dat klopt dus eigenlijk niet.”

Vergeet niet dat dit de generatie is die de oorlog nog heeft meegemaakt en dus weet wat het is om voor zichzelf te zorgen- Rita De Moor

Overdreven doemberichten
Vergrijzing automatisch linken met maatschappelijke problemen is dus sterk overdreven. Net zoals dat het geval is met de doemberichten over een tekort aan seniorenflats of kamers in woonzorgcentra. Vooral dan omwille van de stijgende tendens bij ouderen om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. “Het overgrote deel van de huidige 50- en 60-plussers is van plan dat te doen”, aldus Moerenhout. “Op voorwaarde dat zowel het huis als de omgeving daaraan is aangepast en een meegroeiwoning wordt.”

Verhaal over infrastructuur
Interessant in dat opzicht zijn appartementen waarvan het interieur helemaal of in grote mate wordt samengesteld uit het meubilair en de spullen van de bewoner. Op die manier kan de bewoner levenslang zelfredzaam blijven in een thuissituatie, omdat er tegelijk de nodige ondersteuning wordt geboden. Rita De Moor van de familiale groep Militza, dat erkende Groepen van Assistentiewoningen (GAW) runt: “Serviceflats of GAW’s hangen hun commerciële verhaal vaak op aan de infrastructuur. Maar zorg is zoveel meer dan dat: ook en misschien zelfs vooral de dienstverlening daarrond primeert. Die moet de beperkingen waar de personen vroeg of laat mee worden geconfronteerd, kunnen opvangen, zodat het draaglijk blijft.”

Ik heb weet van verschillende 90- en 100-jarigen die nog elke dag hun eigen potje koken- Mie Moerenhout

Juiste thuisomgeving = inzet
De Moor is er dan ook van overtuigd dat levenslang wonen in de juiste thuisomgeving – met professionele ondersteuning met het nodige respect voor het individu – eerder dan in de eigen woning, de inzet moet worden: het kost de overheid minder en het speelt in op de verwachtingen van senioren. “Vraag vandaag aan tien 80-plussers of ze in een rusthuis willen eindigen: negen of zelfs tien van hen zal gegarandeerd ‘nee’ antwoorden. Vergeet niet dat dit de generatie is die de oorlog nog heeft meegemaakt en dus weet wat het is om voor zichzelf te zorgen.”

Senioren geen digibeten
Levenslang wonen wordt ook in de hand gewerkt door de toenemende digitalisering. “Ik stel vast dat verschillende ouderen multimedia omarmen”, aldus Joost Vansteenkiste van de Vlaamse SeniorenSite. “Ze volgen cursussen, gebruiken apps, enzovoort. Het cliché van senioren die digibeten zijn klopt dus niet helemaal.” Waar tot enkele jaren geleden veel senioren niet eens een internetverbinding hadden, stellen ze zich steeds vaker open voor nieuwe technologie. De Moor: “Ook dat kan levenslang wonen makkelijker maken, bijvoorbeeld doordat we aangepaste domotica gebruiken of systemen hebben om bewoners met lichte dementie op afstand te monitoren en te traceren.”