De Verenigde Arabische Emiraten willen een nieuw optrekje in de woestijn planten. Kostprijs: 22 miljard dollar. De oliesjeiks hebben weer eens wat geld te veel, denk je dan, en je bladert verder in je krant. Maar toch opvallend. Laat het net deze oliebaronnen zijn die brandstofslurpers volledig uit de nieuwe stad willen verbannen. Masdar City of ‘Bronstad’ heet het project. Alles wat rondrijdt in de stad van 50.000 inwoners, zal elektrisch aangedreven zijn, op basis van zonne-energie of andere duurzame energievormen. Kunnen we Antwerpen, Gent of zelfs Brussel ook in een dergelijke stad veranderen? Of blijft het een utopie?

Ontoereikend openbaar vervoer
Volgens de organisaties Touring en Febiac vindt één derde van de weggebruikers het openbaar vervoer ontoereikend. De auto zou voor het woon-werkverkeer de laatste jaren zelfs aan terrein gewonnen hebben. Professor Davy Janssens van het Instituut voor Mobiliteit van de Universiteit van Hasselt (IMOB) bevestigt deze trend, maar ziet één klein lichtpunt. “Uit onze laatste studie blijkt dat de auto voor het woon-werkverkeer minder populair wordt en het aandeel van de fiets duidelijk stijgt, maar het is nog te vroeg om van een totale mentaliteitswijziging te spreken.” Bovendien neemt amper 55 procent van de Vlamingen nooit of minder dan één maal per jaar de bus neemt. En de helft reist nooit of minder dan één keer per jaar met de trein.

 

Bedrijfszones moeten vlotter bereikbaar worden – Koen Valgaeren

 

Noden beter afstemmen
De nieuwe Vlaamse Regering heeft dus nog werk voor de boeg. Directeur Koen Valgaeren van het Vlaams Instituut voor Mobiliteit (VIM) meent dat het (openbaar) vervoer, de infrastructuur en de noden van de individuele gebruikers beter op elkaar afgestemd moeten worden. Initiatieven zoals het mobiliteitsbudget, derde werkplekken, carpoolen en het delen van voertuigen moeten onderdeel uitmaken van het mobiliteitsbeleid van bedrijven en overheden. “Bedrijfszones moeten vlotter bereikbaar worden. Ze liggen vaak ver buiten de stedelijke regio’s.”

Voldoende alternatieven
Als belangrijke alternatieven voor de auto kunnen modale transporthubs dienen. Dat zijn plaatsen waar light rail-treinen gecombineerd worden met de verhuur van elektrische voertuigen of fietsen, zodat elke reiziger over voldoende alternatieven beschikt. Het huidige samenspel tussen De Lijn, het autodelen van Cambio en de NMBS is een stap in die richting.

 

Big Data maken continue monitoring van de stadsmobiliteit mogelijk – Davy Janssens

 

Meer levenskwaliteit
Koen Valgaeren wijst er in deze context op dat er ook woon-winkel- en recreatieve verplaatsingen zijn. “Mobiliteit is maatwerk op individueel vlak”, vult hij aan. Daarnaast willen vele stadsbewoners gewoon meer levenskwaliteit. “De tijd dat de rode loper uitlag voor de auto, is voorbij”, wil Sara Matthieu, een mobiliteitsspecialiste van Groen en gemeenteraadslid in Gent, hierover kwijt. “Maar dat wil uiteraard zeggen dat we investeren in randparkings met snelle tramverbindingen en deelfietsen voor bezoekers en pendelaars.”

Digitaal parkeren
Dit zijn allemaal interessante ideeën, maar ze lijken mijlenver van Masdar City. Daarnaast leven we in digitale tijden. “Big Data leveren nieuwe inzichten en maken een continue monitoring van de stadsmobiliteit mogelijk”, weet Janssens. “Ze bevatten gedetailleerde informatie over tijd- en ruimtegebruik. Die passen we toe in een stadsomgeving”, vervolgt hij. “Intelligente transportsystemen (ITS) op basis van real-time datasets maken veel mogelijk.” Mobiele parkeergeleiding in de stad Gent is daarvan een voorbeeld. Via een mobiele pagina kun je gaan kijken in welke ondergrondse parking er nog plaats is.

 

Alternatieven moeten sneller, comfortabeler en betrouwbaarder zijn dan de auto. In Helsinki bundelt een app alle transportsystemen – Sara Matthieu

 

Realtime GPS
Dynamische routebegeleiding op basis van ICT met sensoren, gps- en gsm-data is een tweede voorbeeld. Een navigatiesysteem met dynamische routebegeleiding plant om probleemzones, zoals files of wegenwerken heen. Het doet dit op basis van TMC-informatie (Traffic Message Channel) om de reisweg tijdens het rijden aan te passen. “Ten slotte zijn er nog gepersonaliseerde dynamische reisinformatiesystemen en matching services voor carpooltoepassingen die met genetwerkte sociale gegevens tot stand komen”, betoogt de academicus.

Autoverkeer overbodig
Tot Masdar City zal het in Vlaanderen wellicht nooit komen. Daarvoor zijn onze steden te oud en is het project misschien gewoon te elitair, maar aan een wereldwijde trend naar een ICT-onderbouwde deeleconomie lijken ook wij niet te ontsnappen. Om mensen te doen overstappen van autogebruik naar deelsystemen en openbaar vervoer, moet het vooral sneller, comfortabeler en betrouwbaarder zijn dan de auto. Dat meent althans Sara Matthieu, “In Helsinki is er een app die alle transportsystemen bundelt en autoverkeer overbodig maakt. Dat is een kleine revolutie in gebruiksgemak die ik graag naar Gent zou exporteren.”

 

De helft van de Vlamingen reist minder dan één maal per jaar met de trein – Davy Janssens

 

Gewoon met de fiets…
Maar toch, menige oma zou hierop zeggen: ‘Ik snap er niks van. Vroeger gingen gewoon we met de fiets.’ Is dat misschien het alternatief voor koning auto? “Ik geloof er wel in dat elektrisch fietsen het – samen met lopen – helemaal gaat worden in de stad, vooral omdat die fietsen eindelijk van hun sullige imago afkomen en de faciliteiten steeds beter worden”, vertelt Frank Rieck, future mobility lecturer van de Hogeschool van Rotterdam.

…of te voet
Valgaeren vult aan: “Als de infrastructuur verbeterd wordt, zullen deelfietssystemen aan populariteit winnen. De auto zal op termijn niet meer in de binnenstad raken. Of het beleid zal het niet meer mogelijk maken. Of het verkeer zit gewoon te vast.” Janssens trekt een ander besluit uit zijn datasets: “De gemiddelde afstand woon-werkverkeer bedraagt ongeveer 17 kilometer. Dat is te ver om met de fiets te overbruggen, maar met een elektrische fiets wordt het wel haalbaar.” Maar het kan nog eenvoudiger dan per fiets. “Nu gaan mensen al vaker te voet in de steden dan in de rest van Vlaanderen”, besluit professor Janssens.