Het vermengen van stedelijke functies, intelligent hergebruik van het bestaande patrimonium, investeringen in publieke voorzieningen en alternatieve transportmodi: dat zijn de thema’s die een cruciale rol zullen spelen in het leven, wonen en werken in de stad van de toekomst.

Bart TritsmansBart Tritsmans, hoofd tentoonstellingen, Vlaams architectuurinstituut

Hoe ziet de moderne stad eruit in de toekomst?
“Steeds meer mensen wonen in verstedelijkte gebieden. Hoewel steden transformaties doormaakten, zoeken mensen er nog steeds hetzelfde: een sociaal netwerk, vrijheid, diversiteit, nabijheid, werk en ontspanning. Dat is de uitdaging waarvoor we staan; de stad van de toekomst tot een leefbare omgeving maken. Steden moeten in de toekomst functioneren op mensenmaat: kleinschalige initiatieven, korte ketens, kwalitatieve en kindvriendelijke publieke ruimtes en verbindingen, circulaire afvalstromen. Leefbaarheid impliceert een band tussen de stad en de stedeling. We moeten weer inzetten op sociale samenhang, op het activeren van stadsbewoners om hun stad mee vorm te geven.”

Als meer mensen naar de stad trekken, moeten bedrijven zich dan ook in de stad vestigen?
“Gemengde functies in de verschillende stedelijke wijken brengen is een belangrijke uitdaging om de stad aantrekkelijk en duurzaam te maken voor de toekomst. Het is cruciaal om de mogelijkheden van de circulaire economie te verkennen, en om de maakindustrie terug naar de stad te brengen. Vakmanschap, dat historisch in steden groeide, moet opnieuw een plaats krijgen in het stedelijke weefsel. Zo biedt vakmanschap in de bouwsector mogelijkheden om laaggeschoolde jongeren via het leren van een ambacht te integreren in de stedelijke arbeidsmarkt. Bovendien zorgt het vermengen van de functies wonen, werken, ontspannen voor een optimaal gebruik van de stedelijke ruimte.”

Hoe kan je duurzame wijken integreren op ecologische, sociale en economische aspecten?
“De wijken opladen met diverse functies, het realiseren van centraliteit en het tot stand brengen van duurzame verbindingen met de binnenstad zijn uitdagingen voor de nabije toekomst. Steden verbergen vaak sites die kunnen bijdragen aan de stedelijke diversiteit. Zo werkten BC Architects and Studies een ontwerp uit voor de herontwikkeling van de site van het bedrijf Inter-Beton in de Brusselse kanaalzone, waar een mix van stedelijke functies wordt gerealiseerd. Op de Antwerpse slachthuissite ontwierpen De Smet Vermeulen architecten een plan waarbij de in onbruik geraakte hangars bewaard blijven, en plaats zullen bieden aan een nieuwe wijk waar woningen, bedrijven en publieke ruimte een plaats krijgen.”

 

“Vakmanschap moet opnieuw een plaats krijgen in het stedelijke weefsel”- Bart Tritsmans

 

Helmer RoozeHelmer Rooze, Transitiemanager Slim Wonen en Leven

Hoe ziet de moderne stad eruit in de toekomst?
We zullen in 2050 met 478.000 huishoudens meer zijn, we moeten de klimaatsverandering tegengaan, onze mobiliteit verbeteren, onze overblijvende ruimte slim benutten, inspelen op de vergrijzing… De moderne stad moet daarop anticiperen. De Vlaamse Regering maakt daar vandaag al werk van met haar Visie 2050, met het project Slim Wonen en Leven. We moeten Vlamingen ervan overtuigen dat een woning in de stad of kern een grotere levenskwaliteit kan bieden. Er zijn de evidente voordelen, zoals de nabijheid van winkels en voorzieningen, van openbaar vervoer… Maar voor veel Vlamingen wegen deze voordelen momenteel nog niet op tegen de nadelen, zoals gebrek aan privacy.”

Als meer mensen naar de stad trekken, moeten bedrijven zich dan ook in de stad vestigen?
“Steden zijn altijd al een motor geweest voor vernieuwing en een broedplaats voor creatieve ondernemers, en zullen dus altijd wel een grote economische bedrijvigheid kennen. In steden is er de nabijheid met onderwijs- en onderzoeksinstellingen, culturele infrastructuur, bundeling van kennis en knowhow… De nabijheid van woningen op die strategische (collectieve) plaatsen hebben ook voor bedrijven voordelen. Verweving van functies, zoals het integreren van bedrijven in de woonkern, gebeurt vanuit de gedachte dat functies elkaar versterken.”

Hoe kan je duurzame wijken integreren op ecologische, sociale en economische aspecten?
“In 2050 is de buurt een knooppunt met duurzame woningen, winkels, scholen, parken, ruimte voor ontspanning, werkgelegenheid. Door dit efficiënt te organiseren, verplaatsen we ons te voet, met de fiets en het openbaar vervoer. Iedereen moet in deze buurten kunnen wonen en leven, en wil dit ook zelf. Het aantal huishoudens groeit en is diverser. Daarop moeten we ons woonaanbod afstemmen: compacter bouwen, functievermenging, meer flexibele woonformules. Voor wie het aanbod op de markt onbereikbaar is, zal de overheid – zoals dat vandaag reeds gebeurt – moeten blijven tussenkomen, bijvoorbeeld via sociale woningen.”

 

“Verweving van functies gebeurt vanuit de gedachte dat functies elkaar versterken” - Helmer Rooze

 

Marc LambotteMarc Lambotte, CEO Agoria

Hoe ziet de moderne stad eruit in de toekomst?
“De moderne stad van de toekomst zal een plaats zijn waar heel veel mensen zullen wonen. We zullen dus op een andere manier moeten omgaan met tijd en ruimte om de leefbaarheid te bewaren. Wat betreft ruimte zal er geen leegstand meer zijn. Grote woningen zullen omgevormd worden tot meergezinswoningen. Gemeenschappelijke woningen zullen nog meer gedeeld worden met andere organisaties. In de moderne stad zullen we ook steeds minder parkeerruimte voorzien. Om die reden zal er ook anders met mobiliteit worden omgegaan en de economie zal zich hier op moeten afstemmen. Op termijn zullen we veel meer gebruik maken van elektrische wagens maar ook drones zullen veel vaker worden ingezet.”

Als meer mensen naar de stad trekken, moeten bedrijven zich dan ook in de stad vestigen?
“Er zullen nieuwe bedrijven ontstaan rond lokale economie. Denk bijvoorbeeld aan de opkomst van repair cafés. Er zal ook veel meer van thuis gewerkt worden. We gaan naar een combinatie van werk en wonen dat plaatsvindt in eenzelfde gebouw. Dankzij de digitalisering zullen heel wat zaken op afstand kunnen gebeuren, gezondheidszorg is hiervan een voorbeeld, slechts in uitzonderlijke gevallen is een bezoek aan een dokter nog nodig. Bedrijven gaan ook meer lokale hubs opzetten in plaats van één centrale vestiging. Waar er toch nog verplaatsingen nodig zijn, zullen bedrijven in gespecialiseerd vervoer voorzien. Alle bedrijven naar de stad is geen optie, we zullen bij de vestiging van een bedrijf slimmer moeten zijn vooral op het vlak van bereikbaarheid.”

Hoe kan je duurzame wijken integreren op ecologische, sociale en economische aspecten?
“De stad van de toekomst zal voor haar gebouwen in grote mate in haar eigen energie voorzien. Gebouwen zijn verantwoordelijk voor 40 procent van het totale energieverbruik, openbare en private gebouwen zullen energie-efficiënt moeten gerealiseerd worden. Het betekent ook dat we heel wat energieverslindende gebouwen zullen moeten afbreken. Connecteren wordt het sleutelwoord: gebouwen zullen vanop afstand worden gemanaged zowel wat betreft energie als comfort, de luchtkwaliteit, de vochtigheidsgraad en de aanwezigheidsgraad. Op die manier kunnen we beginnen spreken van duurzame wijken. Ook restwarmte uit de industrie en warmtenetten zullen deel uitmaken van de moderne stad.”

De stad van de toekomst zal voor haar gebouwen in grote mate in haar eigen energie voorzienMarc Lambotte