In samenwerking met

Julien de Wit, postdoctoraal medewerker aan MIT

R&D, onderzoek en innovatie zijn belangrijker dan ooit, maar worden niet altijd om de juiste redenen ingezet: vandaag dienen ze vooral om tot snelle oplossingen te komen, terwijl we meer gebaat zijn bij disruptieve ideeën en ontwikkelingen. De juiste omgeving creëren is daarbij cruciaal.

Geen continuïteit, maar disruptie
Om innovatie, verbetering en vooruitgang te realiseren is geen continuïteit, maar disruptie nodig: want alleen met ontwrichtende en verrassende ideeën kunnen we bestaande modellen en constructies opschudden en toegang krijgen tot opwindende nieuwe paradigma’s. Maar die ideeën kunnen wat mij betreft alleen rijpen in een veilige ruimte. En daarmee bedoel ik een afgeschermde bubbel waarin ondernemers zich volledig kunnen inzetten voor hun werk – een microkosmos binnen een onderzoeksinstelling die weliswaar in touch staat met de echte wereld, waar zich per slot van rekening de uitdagingen bevinden die ondernemers willen aanpakken. In een prestatiegerichte wereld waar tijd kostbaar is, is dit soort veilige ruimtes moeilijker te vinden, wat mij doet pleiten voor een stevigere samenwerking tussen de overheid en de academische wereld. De eerste beschikt over het broodnodige kapitaal, de tweede over de infrastructuur en het DNA om die bubbels mogelijk te maken.

Samenwerking
Het beroemde boek Sapiens van Yuval Noah Harari geeft daar een heel mooi voorbeeld van. In het kielzog van de Europese legers die veroveringstochten maakten in de Nieuwe Tijd kwam altijd een contingent aan wetenschappers en vorsers mee (geologen, biologen, sterrenkundigen, cartografen…), op kosten van de staat in kwestie. Een mooi voorbeeld van potentiële samenwerking tussen overheid en onderzoek, of anders gezegd, tussen kapitalisme en innovatie. Dat moet vandaag ook meer kunnen.

 

Ondernemers hebben alle tijd en ruimte nodig om tot duurzame oplossingen te komen voor de problemen van de mens en zijn omgeving

 

Morgen beter dan gisteren
Anno 2018 staan onderzoek en R&D in de production chain te veel in dienst van snelle of zelfs instant-oplossingen terwijl ondernemers net alle tijd en ruimte nodig hebben om tot duurzame langetermijnoplossingen te komen, om de problemen van de mens en zijn omgeving, en zo morgen beter te maken dan gisteren. Dit kan moeilijk te implementeren zijn in de context van een economie van incrementele – waardoor ze soms waarde verliezen – verbeteringen. Misschien moeten we daarom ook wel verder kijken dan het idee dat alles altijd beter, sneller en meer moet, want zo wordt de mens op de duur de zwakste schakel in de production chain, terwijl hij net de belangrijkste, vernieuwende factor is.

België wereldklasse
Vanuit mijn vogelperspectief van Belg in de Verenigde Staten kan ik zeggen dat België en Europa goed bezig zijn op het vlak van innovatie en R&D. Vooral omdat het onderwijssysteem studenten toelaat sterke vaardigheden en waarden te ontwikkelen, omdat er gaandeweg genoeg veilige bubbels voorhanden zijn en dat er instanties bestaan als de ERC (European Research Council) en SNRS. Zo komt het dat België wereldklasse is op het gebied van biotechnologie, dankzij een reeks universitaire spin-offs. Hoewel in de Verenigde Staten veel meer (privé)kapitaal voorhanden is dat in onderzoek wordt geïnvesteerd, zou je hier een half miljoen dollar moeten vinden voor een opleiding. Dus misschien moeten we streven naar het beste van die beide werelden: voldoende overheids- en privékapitaal én voldoende veilige ruimte om de nieuwe ideeën die in de gedachten van jonge ondernemers ontkiemen, tot volle bloei te laten komen.