De industriële sector in ons land staat aan de vooravond van een fikse transitie. De automatiserings- en roboticagolf woedt in volle hevigheid want de globale concurrentie verplicht om elke potentiële efficiëntiewinst uit te buiten. Tegelijk rijzen steeds meer vragen over hoe de industrie en de zorg voor mens en milieu kunnen samengaan. Welke impact zal dit op ons industrieel weefsel van morgen hebben?

 

Pieter Timmermans, gedelegeerd bestuurder Verbond Belgische Ondernemingen

Hoe zal de industrie van morgen er uitzien?
“De industrie van morgen zal innovatief zijn of zal niet zijn. En succesvolle innovatie ontstaat meer en meer uit projecten over grenzen heen: grenzen tussen bedrijven, tussen sectoren, tussen landen of tussen taalgemeenschappen. Die grenzen moeten we overstijgen en ik ben ervan overtuigd dat dit in onze industriële sector zal gebeuren. Zo zal er een nauwere samenwerking zijn tussen (universitaire) onderzoekscentra en de industrie. De rol van ICT zal morgen nog belangrijker worden. Het wordt een gigantische uitdaging om hier als samenleving, overheid of eender welke andere actor mee om te gaan. Tegelijkertijd zal het ongekende mogelijkheden bieden om nog betere goederen en diensten te maken op nog efficiëntere wijze. En dat is uiteindelijk de basis van alle welvaartscreatie.”

Hoe zal de werkgelegenheid in de industrie evolueren?
“Het spreekt voor zich dat digitalisering en robotisering een zekere impact zullen hebben op onze industrie. Machines zullen steeds meer kunnen. Hun mogelijkheden zullen de manier waarop werkgevers en werknemers hun arbeid organiseren, danig veranderen. Of dit jobs zal kosten, durf ik te betwijfelen. De voorbije decennia heeft technologie alleen maar meer invloed gehad op onze arbeidsorganisatie en de jobcreatie is in het algemeen alleen maar gestegen. Industriële innovatie hoeft niet ten koste van werkgelegenheid te gaan. Het kan ook gericht zijn op duurzaamheid en kan energie- en grondstoffenbesparend zijn.”

Welke rol speelt de industrie in het milieudebat?
“Door innovatie – het steeds vernieuwen en verbeteren van industriële processen en machines – is onze industrie reeds milieuvriendelijker. En wij geloven dat deze evolutie niet ten einde is. Voor het VBO staan vijf elementen centraal in de energietransitie die ons land zo hard nodig heeft: bevoorradingszekerheid, de kostprijs, de economische bedrijvigheid, sociale en maatschappelijke maatregelen en uiteindelijk ook onze milieuverbintenissen. Dit energiebeleid – met een grote aandacht voor de industriële sector – moet wel passen in een Europees kader dat een echte afstemming van de beleidsopties en integratie van energiemarkten mogelijk maken. Daar zijn we vandaag helemaal nog niet.

 

Paul Renson, CEO Renson Ventilatie en Zonnewering

Hoe zal de industrie van morgen er uitzien?
“Renson is het mooiste bewijs dat er nog plaats is voor een maakindustrie in België. Hoewel we momenteel wereldwijd actief zijn, worden al onze producten in Waregem geproduceerd. Enkel zo kunnen we de kwaliteit garanderen. Als we in de toekomst buiten Europa gaan produceren, is dat enkel om een betere service en kortere levertijden te kunnen geven. Dat neemt niet weg dat we door de jaren heen wel geëvolueerd zijn van een puur aluminiumverwerkend bedrijf naar een kennisbedrijf. We proberen de toekomst steeds een stapje voor te zijn door sterk te investeren in eigen R&D om op alle, nieuwe, noden uit de markt te kunnen inspelen. Zo zijn op R&D 80 mensen aan de slag, goed voor 10 procent van het totaal.”

Hoe zal de werkgelegenheid in de industrie evolueren?
“De industrie heeft nood aan steeds hoger geschoold personeel. Wie kennis in huis wil halen, moet ook op zoek naar gediplomeerde medewerkers en dat wordt er niet makkelijker op. Ondanks heel wat initiatieven is het – met onze productie exclusief in België – voor Renson ook niet eenvoudig om gedreven productiemedewerkers te blijven aantrekken om de groei van het bedrijf te kunnen volgen. Zeker met het vele maatwerk waarmee we geconfronteerd worden, blijven heel wat mensenhanden nodig om al onze bestellingen tijdig en conform de hoge eisen te kunnen blijven afleveren.”

Welke rol neemt de industrie in het milieudebat?
“De industrie is uiteraard niet weg te denken als het gaat om mens en milieu. De meeste grote bedrijven zijn zich meer dan ooit bewust zijn van hun ecologische voetafdruk en stellen alles in het werk om die zo klein mogelijk te houden. In alles wat wij aan oplossingen voor ventilatie, zonwering en terrasoverkappingen afleveren, staat duurzaamheid en energiezuinigheid voorop. Het spreekt dan ook voor zich dat we die lijn doortrekken in onze bedrijfsmissie. Ons hoofdkantoor in Waregem is bijvoorbeeld voorzien van zonnepanelen en waterrecuperatiesystemen en volledig gebouwd volgens ons healthy building concept, dankt het zijn comfortabele binnenklimaat aan de combinatie van zonwering en het ventilerend koelingssysteem. Zo is airco overbodig.”

 

Stijn Decock, hoofdeconoom VOKA, Vlaams Netwerk van Ondernemingen

Hoe zal de industrie van morgen er uitzien?
“Er is zeker nog plaats voor de industrie in ons land. Zuid-Engeland, Nederland, België, Noord-Frankrijk, het Ruhrgebied en Noord-Italië – de ‘banaan’ –  is de meest gediversifieerde industriële regio ter wereld is en zal dat nog lang zal blijven. Neem Duitsland, dat land heeft ongeveer hetzelfde welvaartsprofiel als wij en ook daar blijft het industriële weefsel zeer belangrijk. De industrie wordt ook steeds geavanceerder, eenvoudige arbeid wordt minder gevraagd, de bedrijven willen vooral kennis. Daardoor wordt de loonkloof met pakweg China uitgevlakt: een ingenieur in China kost niet zo geweldig veel minder meer als in Europa. Ik denk ook dat de industriële spelers zich gaan verenigen in clusters, samen met leveranciers en kennisinstellingen. En het goede nieuws is dat we die kennisinstellingen hebben.”

Hoe zal de werkgelegenheid in de industrie evolueren?
“Natuurlijk is er een automatiseringsgolf bezig die handwerk vervangt, maar die zit al bijna aan haar maximum. Zo veel kan er niet meer geschrapt worden. Bovendien zijn er nog altijd heel veel processen die nog steeds manueel moeten gebeuren, zelfs in bijvoorbeeld de auto-industrie. Er is dus een impact op de jobs, maar die brengt vooral mee dat jobs zullen veranderen. De totale vraag naar arbeidsplaatsen is nog altijd aan het stijgen. Dat zie je ook in de meest hoogtechnologische landen als Japan, Israël of de V.S.. Daar is de algemene werkloosheid laag. Bovendien zie je ook een verschuiving naar nieuwe diensten, diensten die je moeilijk kan automatiseren, maar die door ons toegenomen welvaartspeil succesvol worden. Neem bijvoorbeeld personal trainers of luxe hamburgers. Dat bestond vroeger niet.”

Welke rol neemt de industrie in het milieudebat?
“Het is duidelijk dat we in de industrie meer en meer naar een circulaire kringloop evolueren. Al van bij het ontwerpen van producten wordt rekening gehouden met een eventueel hergebruik of recyclage en dat is een trend die zich nog veel meer zal doorzetten in de toekomst. Ook de technologie maakt het steeds meer mogelijk om grondstoffen te hergebruiken. Ook daar is nog mooie vooruitgang te verwachten. Zo zal het afval van het ene bedrijf meer en meer en steeds vaker een grondstof worden voor een ander bedrijf. Verder verwacht ik ook dat de switch van producten naar diensten zal zorgen voor contracten waarin meteen ook onderhoud en terugname voorzien is. Ook dit zal de afvalberg mee laten smelten.”