De Brexit-onderhandelingen, het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president, de komende verkiezingen in Nederland en Frankrijk… Woelige tijden voor de Europese Unie. Of dit nu positief of negatief uitpakt? Dat zullen we nog even moeten afwachten.

LS-1603-013Paul De Grauwe
professor aan de London School of Economics and Political Science en gewoon hoogleraar emeritus aan de Katholieke Universiteit Leuven

Welke implicaties hebben de recente politieke veranderingen – politieke chaos –  op de economische groei?
“Een lastige vraag natuurlijk. Want zoals de zaken er vandaag voor staan, is het moeilijk om in te schatten hoe en in welke richting de economie in de context van al deze ingrijpende politieke veranderingen zal evolueren. Tijdens zijn campagne voor de presidentsverkiezingen heeft Trump van alles geroepen. Naar de aanloop van de verkiezingen doken dan ook overal economische doemscenario’s op. Welnu, we zullen Trumps eerste strategische zetten moeten afwachten. Wat zijn z’n handelsplannen? In hoeverre gaat hij protectionistische maatregelen treffen? Import vanuit China bestrijden? Of vanuit Europa?”

Hoe gaan Belgische bedrijven hiermee om?
“Belgische bedrijven doen op dit moment gewoon hun ding. Ze laten zich de kop niet zot maken. Voor hen is het business as usual. Op dit moment zien we in de eurozone dat de investeringen sterker evolueren dan een paar jaar geleden en op zich is dat hoopvol. Dat bewijst dat er toch weer een zekere mate van vertrouwen is. Zoals de situatie er vandaag uitziet, liggen Belgische bedrijven niet wakker van wat er in Washington of Londen gaat gebeuren.”

Hoe kunnen bedrijven zich voorbereiden?
“Dit zijn omstandigheden die compleet onvoorspelbaar zijn. Bedrijven kunnen zich daar totaal niet op voorbereiden. Hoe zouden ze? Waarop zouden ze zich moeten op baseren? Er kan ook een komeet op ons afkomen. Dat wil toch ook niet zeggen dat we ons levenslang in een bunker moeten opsluiten. Wat Trump echt gaat doen, weten we nog niet. Hij heeft nog niet in zijn kaarten laten kijken. Hij zegt te willen investeren in infrastructuur, maar hebben we daar in Europa iets aan? Wie zal het zeggen? Vandaag is het enkel gissen welke gekke ideeën hij gaat spuien en welke schade of chaos hij daarmee zal uitlokken. We kunnen zelfs geen worst case scenario uitwerken.”


 

LS-1603-012Frank Dereymaecker
journalist Het Laatste Nieuws

Welke implicaties hebben de recente politieke veranderingen – politieke chaos –  op de economische groei?
“Voorlopig nog niet veel. De Brexit is er nog niet en het referendum in Italië heeft geen effect gehad. De economie doet het wereldwijd vrij goed en het IMF heeft zijn groeiverwachtingen stabiel gehouden. Maar het grote probleem is de groeiende onzekerheid rond de geopolitieke risico’s. Veel investeerders aarzelen om te investeren en te rekruteren. Dat mag niet te lang aanslepen, want dat zal doorwegen op de economische groei. En dan moeten de gevolgen van Trumps beleid nog zichtbaar worden. Voorlopig rekent de financiële wereld nog op een gestage groei van de wereldeconomie, maar een klein politiek incident kan grote gevolgen hebben. En niemand weet hoever Trump zijn protectionistisch beleid zal doortrekken.”

Hoe gaan Belgische bedrijven hiermee om?
“Het ondernemersvertrouwen zit al vier maanden op rij in de lift, Belgische bedrijven blijven voorlopig investeren. Maar naast de geopolitieke risico’s in het buitenland is het ook onduidelijk wat de Belgische regering van plan is met de vennootschapsbelasting. Een verlaging is een goede zaak voor Belgische bedrijven, als er geen meerwaardebelasting komt. Die onzekerheid doet zaakvoerders aarzelen. En dat kan nog een tijdje duren, want België is als open economie erg afhankelijk van de export. Als daar een kink in de kabel komt, schroeven de Belgische bedrijven hun investeringsplannen meteen terug. Bedrijven hebben dringend nood aan fiscale zekerheid.”

Hoe kunnen bedrijven zich voorbereiden?
“Het is moeilijk om je voor te bereiden op het onbekende. Bedrijven moeten voldoende financiële reserves hebben om een moeilijke periode door te komen en tegelijk te blijven investeren in innovatie. Zeker Belgische bedrijven moeten beseffen dat ze niet rond de kerktoren mogen blijven hangen. Nog te veel Belgische bedrijven wagen zich niet op de exportmarkt, wat nochtans essentieel is om te overleven in een geglobaliseerde wereld. Ook een oplossing is om de inkomstenbronnen zo goed mogelijk te diversifiëren om minder afhankelijk te zijn van de inkomsten van één product of technologie.”


 

LS-1603-014Dr. Herman Matthijs
gewoon hoogleraar Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Gent

Welke implicaties hebben de recente politieke veranderingen – politieke chaos –  op de economische groei?

“We mogen nog niet klagen, denk ik. De Amerikaanse economie doet het goed, de beurs stijgt, de dollar staat sterk en Trump zorgt met wat hij doet voor 5 procent groei. Wat Trump doet, is eigenlijk de politiek van de jaren 80 herhalen. Veel geld pompen in de economie, want de Amerikanen hebben geen spaarcenten. En Europeanen kunnen beter in Amerika investeren. Hier brengt hun geld toch niets meer op. Ik denk dat het zogenaamde ‘schrikbewind’ van Trump hier zwaar overschat wordt. Ook de berichtgeving erover is erg eenzijdig en buiten proportie. De macht van deze man is immers toch beperkt. Politiek heeft hij bovendien nog niets bewezen. Geldzaken liggen hem duidelijk beter.”

Hoe gaan Belgische bedrijven hiermee om?
“De Brexit, da’s een probleem van een heel ander kaliber. Maar er is nog niks gebeurd, alles wijst erop dat er nog veel en lange onderhandelingen zullen volgen en uiteindelijk weet op dit moment niemand hoe het zal aflopen. Komen er bilaterale akkoorden, verhoogde douanerechten, gaat Theresa Mae ruzie stoken met Europa en een vrijhandelsakkoord sluiten met Trump? Het is allemaal nog één groot vraagteken. Feit is dat voor bedrijven die vooral naar Groot-Brittannië exporteren, de Brexit wel ingrijpende gevolgen zal hebben. België, maar ook Nederland, Frankrijk en Duitsland zullen het keihard moeten spelen om een goede regeling uit de brand te slepen.”

Hoe kunnen bedrijven zich voorbereiden?
“Heel wat kmo’s hebben niet de nodige mensen en middelen in huis voor een reële analyse van de situatie. Ook organisaties als VBO en Unizo weten niet wat er op ons af komt. Zelfs Paul Buysse, die het crisisteam gaat leiden dat de schade van een mogelijke Brexit voor de Belgische bedrijfswereld in kaart moet brengen, blijft erg vaag. Feit is dat we, als we de Britse markt verliezen, op zoek moeten naar alternatieven. Belgische bedrijven zouden beter moeten samenwerken met de buurlanden en samen zoeken naar opportuniteiten om globaler of internationaler zaken te doen. Op dat vlak kunnen we nog heel wat leren van onze noorderburen.”