We gebruiken met z’n allen veel water. Vaak té veel. Zo zal tegen 2050 de vraag naar water stijgen met 55 procent, terwijl nu al een miljard mensen geen proper drinkwater heeft. Afvalwater recycleren wordt dan ook de boodschap in de toekomst. De vraag is dan natuurlijk hoe.

Door Joran M.C. Simoens

Volgens een onderzoek van de OVAM zijn afvalstromen uit waterzuivering (18 procent) de grootste van al het bedrijfsafval. Momenteel heeft een bedrijf twee mogelijkheden: ofwel zuiveren ze hun afvalwater zelf of lozen het bij Aquafin, dat het nadien zuivert in ruil voor een vergoeding. Voor de meeste bedrijven is zelf zuiveren het goedkoopste, al is er natuurlijk een investering nodig. Gewoonlijk wordt er gezuiverd met slib, een mengsel dat vol zit met bacteriën die de fosfor, stikstof en koolstof uit het water halen.

 

Alleen met een langetermijnvisie zullen we ons behoeden voor waterschaarste – Francis Meerburg

 

Nieuwe methode
Waterzuivering door middel van bacteriën in actief slib wordt bijna overal in België toegepast, maar Francis Meerburg paste een andere, snellere manier toe om organische koolstof te verwijderen. Als doctoraatstudent bij de UGent verbeterde hij een proces dat veel sneller werkt dan de traditionele methode. Hij mocht er zelfs voor naar Washington DC waar ze het idee uitestten. Bacterieën worden er uitgehongerd en worden zo gestimuleerd om veel koolstof op te slaan. Het grootste voordeel daaraan is de biogaswinst. “Voor mijn aanpak heb je twee bassins nodig”, vertelt hij. “In de eerste wordt er geen zuurstof toegevoerd, zodat de bacteriën de organische koolstof wel uit het afvalwater halen, maar niet kunnen verteren. Zuurstof voegen we pas toe in het tweede bassin, waar ze hun reserves moeten aanspreken omdat er geen voedselrijk afvalwater is.”

Biogas
De voordelen zijn dus duidelijk: het proces gaat veel sneller en levert meer biogas op wanneer het bacterieel slib vergist wordt. Die kan gebruikt worden om energie op te wekken. Als bedrijf kun je met deze methode deels op zelf geproduceerde energie draaien, waardoor je meteen ook een groot stuk bespaart op je energiefactuur. “Ook in de Benelux is het mogelijk”, zegt Guus Pelzer, directeur van Waterschap Limburg, dat het water beheert in de Nederlandse provincie Limburg. “Ten laatste tegen 2020 moeten we 40 procent duurzame energie inzetten. Dat gaan we realiseren door verder vergisten van het geproduceerde zuiveringsslib in combinatie met inzet van zonne-energie. Wij hebben onderzoek gedaan waaruit blijkt dat volledig energieneutraal werken perfect mogelijk is door inzet van waterkracht, en zonder kostenverhoging voor de burger.”

 

Ten laatste tegen 2020 moeten we 40 procent duurzame energie inzetten – Guus Pelzer

 

Nadelen
Let wel, het water is minder zuiver dan bij de normale manier, al is het bij geen van beiden drinkbaar. En dat terwijl drinkbaar water in de toekomst alleen maar schaarser zal worden. “Door de klimaatopwarming krijgen we zwaardere buiten maar ook langere droogtes”, zegt Pelzer. “Zoiets is natuurlijk niet goed voor onze gewasontwikkeling in de landbouw. Met een extra zuivering zouden we afvalwater ook voor irrigatie kunnen gebruiken dan.”

Verspilling van water
Wie trouwens denkt dat waterschaarste enkel een probleem van Afrikaanse landen en het Midden-Oosten is, komt bedrogen uit. “Verrassend genoeg staat België redelijk hoog in de lijst van waterschaarste”, zegt Francis. “Dat komt omdat we in sommige regio’s met ons waterverbruik gevaarlijk dicht komen bij de hoeveelheid die de natuur weer kan aanvullen. Momenteel zorgt alleen het IWVA in Koksijde voor drinkbaar water door middel van recyclage van afvalwater, een unicum voor Europa.” Om verdere verspilling van drinkwater tegen te gaan moeten natuurlijk maatregelingen genomen worden. In het Westen van Europa zijn de douches en wc’s bijvoorbeeld aangesloten op het drinkwaternet terwijl dat in zuidelijke landen als Spanje en Italië niet het geval is. Gezuiverd afvalwater kan daarom ook beter meerdere functies krijgen in de toekomst.

 

Verrassend genoeg staat België redelijk hoog in de lijst van waterschaarste – Francis Meerburg

 

Overheden
Zulke veranderingen kunnen alleen van bovenaf komen, maar dat is niet evident. Nieuwe technologiën bijvoorbeeld vinden maar heel traag hun weg naar de praktijk. Meerburg betreurt die werking in het systeem: “Mijn probleem met België en de Europese Unie is dat het een conservatieve sector betreft. De evoluties verlopen er erg traag en de teneur lijkt er soms één van ‘zolang er niks ergs gebeurt, doen we verder zoals we bezig zijn’. Alleen met een langetermijnvisie en voldoende middelen om onze verouderende infrastructuur te moderniseren met nieuwe technologieën, zullen we ons behoeden voor waterschaarste.”