Niemand denkt graag aan zijn dood maar iedereen vraagt zich weleens af wat er na zijn overlijden met zijn erfenis zal gebeuren. Een gouden raad: regel alles goed op tijd.

Als we al eens aan onze dood denken, dan zijn er twee zaken waarover wij ons zorgen maken: hoe vermijd ik dat mijn erfgenamen te hoge successierechten, in Vlaanderen erfbelasting genoemd, betalen? Bovendien, hoe kunnen (familie)ruzies voorkomen worden? Vooraf alles plannen is de boodschap en liefst zo vroeg mogelijk, voor uw dood letterlijk voor de deur staat.

De problemen en oplossingen variëren naargelang uw situatie. Bent uw gehuwd, ongehuwd of alleenstaand? Heeft u kinderen of niet? Hieronder een greep uit de mogelijke situaties, met een aanzet tot een oplossing.

 

erven

 

  • Ik ben gehuwd en heb kinderen

Probleem: Als u geen testament of huwelijkscontract heeft opgesteld, gaat bij het overlijden van één van de partners de naakte eigendom over naar de kinderen. De overlevende partner krijgt enkel het vruchtgebruik van de nalatenschap waarover erfbelasting verschuldigd zal zijn. De gezinswoning daarentegen is vrijgesteld van erfbelasting tussen gehuwden (en samenwonenden). Door de versnippering van het vermogen na het eerste overlijden zal de overlevende echter een groot deel van de controle verliezen.

Oplossing: Met het opstellen van een huwelijkscontract en testament lost u al veel op. Overweeg daarnaast om alvast een deel van uw roerend vermogen te regelen. Schenking van onroerende goederen is immers complexer, zeker als uw woning veel waard is.

 

  • Ik woon wettelijk samen en heb kinderen

Probleem: Bij afwezigheid van testament heeft de langstlevende partner enkel het automatisch vruchtgebruik van de gezinswoning en de huisraad. Let wel op: u kan als langstlevende wettelijk samenwonende op elk ogenblik onterfd worden via het testament.

Oplossing: U kan uw partner beschermen door de volle eigendom van de gezinswoning over te dragen via het testament. U dient hierbij echter de reserve van uw kinderen te respecteren. En ook hier: schenk al een deel van uw (roerend) vermogen.

 

  • Ik woon feitelijk samen en heb kinderen

Probleem: Zonder testament of schenking krijgt uw overlevende partner helemaal niets, zelfs indien u samen een huis gekocht heeft.

Oplossing: Indien u de gezinswoning testamentair overdraagt, kan uw partner de gezinswoning successievrij erven mits u kan aantonen dat u samen gedurende minstens drie jaar een gemeenschappelijke huishouding gevoerd heeft.

 

  • Ik ben gehuwd met huwelijkscontract voorzien van een verblijvingsbeding (“langst leeft, al heeft”) en heb kinderen

Probleem: U erft de volle eigendom van het gemeenschappelijk vermogen en uw kinderen erven bij het eerste overlijden niets. Na het overlijden van de langstlevende echtgeno(o)t(e) erven de kinderen alles. Aangezien de langstlevende partner al erfbelasting betaald heeft op de erfenis betalen de kinderen nog eens erfbelasting op dezelfde erfenis.

Oplossing: Schrap de langst leeft, al heeft clausule in uw huwelijkscontract indien u een (zware) fiscale meerkost wenst te vermijden. Indien u de langstlevende partner wil beschermen is een keuzebeding het meest aangewezen.  Dit beding laat de langstlevende immers toe om een keuze te maken uit de gemeenschappelijke goederen.

 

  • Ik ben alleenstaande met kinderen

Probleem: De kinderen betalen erfbelasting op de volle eigendom van de gezinswoning. De belasting kan hoog oplopen omdat de naakte eigendom en het vruchtgebruik in één pot zitten.

Oplossing: Schenk al een deel van uw roerend en onroerend vermogen aan uw kinderen terwijl u nog leeft. Er bestaan mogelijkheden om de controle te bewaren.

 

  • Ik ben alleenstaande en heb geen kinderen

Probleem: Als er geen erfgenamen in rechte lijn zijn – kind, kleinkind, ouder, grootouder – lopen de tarieven van de erfbelasting heel hoog op.

Oplossing: Het duo-legaat: u legateert een deel van uw vermogen aan een goed doel zoals bijvoorbeeld de vzw of de stichting. De vereniging of de stichting betaalt dan de erfbelasting op het deel dat naar uw erfgenamen gaat. Hoeveel u moet legateren aan een goed doel is moeilijk te zeggen, maar de vzw moet zeker genoeg krijgen om de erfbelasting van uw erfgenamen te kunnen betalen. Het is aan te raden om best vooraf contact op te nemen met de vzw. Er bestaat immers een kans dat de vzw het legaat weigert. In dat geval zullen uw erfgenamen alsnog veel erfbelasting moeten betalen.

Het zal intussen wel duidelijk zijn: voor elke situatie bestaan er verschillende oplossingen. Veel meer dan hier opgesomd. Successieplanning is een combinatie van verschillende oplossingen, maar steeds binnen het wettelijke kader. Begin er vandaag al aan en leef daarna gerust verder!