In heel wat sectoren staat het nut van flexwerken, waarbij medewerkers niet gebonden zijn aan plaats en tijd om hun werk te doen, weer ter discussie. Of wordt er net weer met gezond verstand naar de praktijk gekeken? Drie experts over de praktijk aan het woord.

 

Frank Vander Sijpe, hoofd researchteam bij HR-bedrijf Securex

Maakt flexwerken een medewerker productiever? En hoe?
Bricks, Bytes en Behaviour: dat zijn de drie belangrijkste invloeden op de zinvolheid van flexwerken. Er is een correlatie tussen omgeving en de aard van de taken: soms is thuis net het minst wenselijk, omdat je er kunt worden gestoord. Flexwerken vergt heel wat op gebied van ict, want buitenshuis moet je toegang hebben tot dezelfde gegevens als iemand op kantoor. En dan is er de persoonlijkheid van de medewerker. Iemand die veel sturing nodig heeft, is vaak niet geschikt voor flexwerken, en voor een medewerker van het perfectionistische type is het ook niet altijd aangewezen. Die kunnen soms niet stoppen met werken, omdat ze ‘s avonds geen collega’s zien vertrekken: er wordt geen knop omgedraaid.”

Kan een medewerker meer fouten maken wanneer hij thuis of elders buiten de bedrijfsvloer werkt?
“Wanneer flexwerken goed wordt aangepakt, worden er net mìnder fouten gemaakt, omdat een keuze in tijd en plaats ervoor zorgt dat je geconcentreerder werkt. De kwaliteit van de output zal dus niet in het gedrang komen. Flexwerken impliceert dat het bedrijf zijn medewerkers op een andere manier stuurt. Er moet worden geëvolueerd naar een resultaatsverbintenis in plaats van een middelenverbintenis. Er moet op basis van objectieven worden gewerkt, die op tijd moeten worden afgeleverd, en met goeie kwaliteit. Wanneer een medewerker daarvoor vooral ‘s avonds heeft gewerkt, en overdag zijn gras heeft gemaaid, moet dat kunnen. Zo lang de resultaten er maar zijn.”

Worden werknemers meer ‘ondernemer’ wanneer ze thuis- of flexwerken?
“Je kunt mensen niet laten flexwerken zonder vertrouwen te hebben in hun engagement voor je bedrijf. Het zijn natuurlijk de geëngageerden die de meeste vrijheid wordt gegeven, diegenen die een zeker intrapreneurship vertonen, als loontrekkende medewerker meedenken en dingen mee sturen binnen het bedrijf. Die zullen ook beter renderen wanneer ze hun werkdag zelf in de hand hebben. Voor bedrijfsleiders is het natuurlijk een heel delicate dialoog, want in de keuze van wie ze laten flexwerken en wie niet, moeten ze kleur bekennen. Diegenen die ze meer vrijheid geven, zijn ook diegenen die ze het meeste vertrouwen, en dat is ook zichtbaar naar de andere medewerkers toe.”

Lien Vossaert, onderzoeker werk- en organisatiefilosofie aan de Universiteit Gent

Maakt flexwerken een medewerker productiever? En hoe?
“Onderzoeken over flexwerken zijn voorzichtig positief in hun antwoord op die vraag. Medewerkers renderen effectief beter wanneer ze enige mate van beslissingskracht hebben over waar en wanneer ze werken, maar die effecten zijn eerder klein. Bedrijven die flexwerken toestaan, zullen daar geen onmiddellijke resultaten van zien. Maar het heeft natuurlijk wel een impact op de duurzaamheid van de onderneming. Medewerkers die een zekere autonomie hebben, zijn ook gemotiveerder. Natuurlijk heeft dat ook zijn grenzen. Wanneer flexwerken gepaard gaat met het gevoel dat een medewerker constant bereikbaar moet zijn, zal dat negatief uitstralen op zijn motivatie.”

Kan een medewerker meer fouten maken wanneer hij thuis of elders buiten de bedrijfsvloer werkt?
“Op zich is er geen correlatie tussen flexwerken en fouten die een medewerker kan maken tijdens zijn dagtaak. Op kantoor hebben leidinggevenden overigens ook niet altijd een goed zicht op fouten die hun werknemers maken. En het hele idee van flexwerken is dat er qua contact met de organisatie niet zo veel verschilt. Het contact met oversten mag natuurlijk niet resulteren in managers die constant controleren of hun flexwerkend personeel wel aan het werk is. Maar er mag ook niet minder communicatie met de leiding zijn dan op kantoor.”

Worden werknemers meer ‘ondernemer’ wanneer ze thuis- of flexwerken?
“Door de toename van flexwerkmodellen zijn heel wat medewerkers die in loondienst werken meer en meer ondernemers in gedrag geworden. Het is wel belangrijk dat organisaties het niet van iedereen verwachten, want dat ‘ondernemerschap’ hangt nauw samen met bepaalde profielen van medewerkers. Alles heeft te maken met iedere individuele werknemer zijn motivatie. Is die van autonome aard, dan houdt het steek om ze meer vrijheid te geven om hun tijd en locatie zelf in te vullen, en zullen ze die ook aangrijpen om beter te presteren. Maar bij een medewerker met een gecontroleerde motivatie, die eerder werkt voor de inkomsten, resulteert flexwerken niet noodzakelijk in betere prestaties.”

Peter Willekens, timemanagementcoach bij Agema Consulting

Maakt flexwerken een medewerker productiever? En hoe?
“Een belangrijk element dat de productiviteit van een medewerker bepaalt is de energie die hij heeft om zijn taken uit te voeren. Iemand die een hele nacht wakker is gehouden door een huilende baby is ‘s anderendaags niet zo productief als anders. Een medewerker die de autonomie krijgt om zijn eigen dag in te delen, geef je meer greep op zijn energie. Niet iedereen heeft dezelfde energiehuishouding. Sommigen voelen zich ‘s morgens energieker, anderen ‘s avonds. Ook de locatie waar je werkt heeft daar een invloed op. Aan taken die je volle concentratie vragen, werk je bijvoorbeeld beter ergens waar je niet kunt worden gestoord. Via flexwerken kun je de energie die je hebt een beetje sturen.”

Kan een medewerker meer fouten maken wanneer hij thuis of elders buiten de bedrijfsvloer werkt?
“Ik zie geen invloed van flexwerken op de fouten die een medewerker maakt. Er wordt vooral op een computer gewerkt, dus de resultaten van iemands arbeid zijn ook meteen beschikbaar voor anderen. Of een medewerker productiever is wanneer hij thuis of elders werkt, in plaats van op kantoor, is natuurlijk een andere vraag. Precies daarom moet het werk dat een bedrijf zijn medewerkers geeft heel anders worden gestructureerd. Er moet met objectieven worden gewerkt, met werkpakketten die moeten worden afgeleverd. Als een bedrijf zijn medewerkers niet productief genoeg zijn buitenshuis, ligt dat soms aan de bedrijfscultuur. Die is vaak niet voldoende geëvolueerd naar een taakverdeling die op objectieven is gebaseerd.”

Worden werknemers meer ‘ondernemer’ wanneer ze thuis- of flexwerken?
“Het is natuurlijk zo dat medewerkers met een ondernemende mindset beter in aanmerking komen voor flexwerken. Zij die ‘mee’ zijn met de richting die het bedrijf kiest, renderen ook buitenshuis omdat ze er ook buiten de muren van het kantoor mee bezig zijn. Maar dat is iets heel individueels. Er is ook een profiel van medewerkers die niet geïnteresseerd zijn in alle facetten van de bedrijvigheid, maar hun job eerder doen vanuit een interesse in het specialisme dat hen waardevol maakt voor het bedrijf. Ook dat soort medewerkers kan bij momenten voor taken staan die ze beter in een andere omgeving uitvoeren dan op de werkvloer, maar ze zijn in de regel toch productiever wanneer ze intern werken.”