Ouder worden. Als we het geluk hebben, staat het ons allemaal te wachten. Alleen rest ons de vraag of we gezapig afwachten of tijdig anticiperen? Het laatste lijkt ons aangewezen, zeker omdat het zorglandschap de komende jaren voor grote veranderingen staat door de toenemende bevolkingsvergrijzing.

Welstellende generatie babyboomers
De bevolkingsvergrijzing zal de komende decennia veranderingen veroorzaken in onze samenleving. “Logisch, want we zitten met de generatie babyboomers die ouder wordt. Die generatie is financieel welstellend, actief, geïnteresseerd en wil zo lang mogelijk zelf eigen baas zijn en beslissingen nemen.” Aan het woord is Prof. Dr. Marc De Vos, verbonden aan Itinera Institute, een denktank die onderzoek voert op beleidsniveau en onder meer de zorgsector onder de loep nam.

De toekomst van ouderenzorg
We kunnen hierbij een dubbele vaststelling maken wat betreft het toekomstbeeld van de ouderenzorg. Enerzijds zal het klassieke verhaal van infrastructuur niet langer van tel zijn. “De zwart/wit context tussen rusthuis en thuis wonen zal vervagen. Deze generatie gaat anders leven, denken en wonen. Bovendien moet de medische benadering van de zorg voor een stuk ingeruild worden voor een groter sociaal luik.” Een piste waarmee het patroon verlegd wordt. De oudere generatie leeft nu langer en heeft totaal andere behoeften. “Faciliteiten zoals cultuur, sport en het verenigingsleven moeten meegenomen worden in het totaalplaatje. Ondersteuning in welbehagen is namelijk even belangrijk als fysieke zorg.”

Emanciperend werken
Anderzijds schuift De Vos het ‘emanciperend werken’ naar voor, een denkpiste die het klassieke zorgverhaal omdraait. Vroeger was het vooral de overheid die bepaalde hoe die zorg voor jou zou verlopen. “Nu moeten we echter de rollen omkeren”, stelt De Vos. “Ouderen moeten nu zelf zeggen wat ze willen en de maatschappij moet inspelen op de vraag. We moeten het verhaal van vraag en aanbod anders bekijken dus.”

Persoonlijke invulling
Hierin kan het rugzakmodel van de Vlaamse Regering een rol spelen. Hierbij wordt er financiële ondersteuning geboden, maar de persoon in kwestie beslist zelf hoe hij dat invult. “Zo creëer je een groter gevoel van welbehagen. De persoon kiest zelf de woning of de accommodatie die het beste bij hem past, zowel qua mobiliteit als qua ligging.” Mensen blijven namelijk graag in hun vertrouwde omgeving wonen. De behoefte is er duidelijk, nu moet er ingespeeld worden op die veranderingen. De Vos: “We moeten een creatieve, innovatieve biotoop creëren die perfect kan bestaan binnen een regelgevend kader dat duidelijk is voor iedereen.”

 

“Ondersteuning in welbehagen is even belangrijk als fysieke zorg” Marc De Vos

 

Culturele veranderingen
Niet alleen de zorg binnen de samenleving staat voor grote veranderingen, ook het individu staat voor persoonlijke culturele verandering. De Vos: “Wij hebben een cultuur waarin we graag afwachten en de kat uit de boom kijken. We zijn in onze middelbare leeftijd nog niet bezig met ouder worden, maar we staan er toch beter bij stil waar we al kunnen. Wat doe je met je woning later? Als je nu verbouwt, denk je dan aan de oudere dag? Wil je lang thuis blijven wonen? Momenteel zijn we te weinig bezig met later. We moeten duidelijk sneller anticiperen.” Sensibiliseren is hier het woord dat aan de orde is. De afwachtende houding moet langzaam plaats maken voor een actieve houding die verantwoordelijkheid voor eigen persoon en gezin centraal plaatst. “Denk nu zelf na over morgen, voor iemand anders voor jou moet beslissen.”

Technologie en preventie
Tenslotte is er nog een belangrijk luik dat het toekomstbeeld van de zorg drastisch zal veranderen, namelijk technologie. “Door de opmars van allerlei technologische snufjes kunnen we veel meer inzetten op preventie”, besluit De Vos. Diverse apps helpen de medische dienstverlening te ondersteunen. Smartware helpt bij het monitoren van patiënten, waardoor artsen of verpleegkundigen hen beter kunnen opvolgen. “Preventie en bewustmaking staan boven genezing. Preventie is niet alleen voordelig voor de patiënt, maar ook voor de sociale zekerheid. Door de technologische evolutie kunnen we hier een win-win creëren en dat is wat op termijn telt.” Er zijn dus grote veranderingen op til in de sector, wat de komende jaren voor een interessante dynamiek zal zorgen.