De vergrijzing slaat genadeloos toe in de zorgsector, zowel bij de beroepsbevolking als bij de patiënten. Alle actoren staan dan ook voor een grote uitdaging en een georganiseerde aanpak dringt zich op. “We moeten af van het bureaucratische en meer aandacht hebben voor zelfsturing en innovatieve arbeidsorganisatie”, klinkt het.

Vergrijzing langs twee kanten
Wanneer we spreken over vergrijzing in de zorgsector, denken we al snel aan het toenemende aantal ouderen dat zorg nodig heeft. Maar dat is slechts één kant van het verhaal. Niet alleen bij de patiënten, ook bij de mensen die in de zorgsector werken neemt de vergrijzing toe. “De sector staat dus langs twee kanten onder druk”, vertelt Mieke Van Gramberen, algemeen directeur van Flanders Synergy. “Bovendien neemt de werkdruk erg toe. De werkdruk neemt over de ganse arbeidsmarkt toe, maar in de zorg toch wel heel significant. Dat is geen goed signaal. De globale zorgsector staat, in combinatie met de krapte op de arbeidsmarkt, voor een grote uitdaging.”

Pasklare oplossing
Maar een pasklare oplossing voor ons zieke zorgsysteem ligt niet op tafel. Ziekenhuizen en woonzorgcentra verenigen in netwerken kan een goede stap zijn richting een integrale zorg waarin de patiënt de regie in handen heeft. Een boodschap die ze bij Jessa Ziekenhuis goed begrepen hebben. Het Hasselts ziekenhuis werkt momenteel volop aan de uitbouw van een nieuw centrum met afdelingen gericht op hoogtechnologische behandelingen, een persoonlijke benadering en het zo lang mogelijk mobiel houden van patiënten.

Netwerk van omliggende ziekenhuizen
“Het Jessa Ziekenhuis heeft de ambitie om als referentieziekenhuis te fungeren in een netwerk met de omliggende ziekenhuizen in Zuid-West Limburg, waarbij we steeds meer zullen samenwerken op het vlak van zorg en ondersteunende diensten”, zegt dokter en algemeen directeur Yves Breysem. “Dit strookt met de beleidsvisie van ministers De Block en Vandeurzen. De nieuwbouw zal dan ook zeer flexibel moeten gebouwd worden zodat ruimtes eenvoudig om te vormen zijn voor andere doeleinden en zodat uitbreidingen steeds mogelijk zijn.”

OZ_0618-005

Uiteindelijk staat of valt goede kwaliteitszorg met de werknemers Mieke Van Gramberen

 

Kwaliteitszorg als hoofddoel
Kwaliteitszorg garanderen over de ganse lijn is dus het hoofddoel. Maar is dat wel haalbaar gezien de vergrijzing? “Ik denk het wel”, zegt Van Gramberen, die pleit voor een zorgsysteem op maat waarin de patiënt zijn of haar wonen, leven en zorgen zelf kan bepalen. Daar bestaat een vrij grote eensgezindheid over binnen de sector en dat is hoopgevend. Maar er effectief werk van maken vraagt wel een fikse inspanning. Zo zijn er vandaag nog veel woonzorgcentra met lange gangen waar de zorgverleners in afgesloten glazen ruimtes zitten en de patiëntendossiers opgestapeld liggen.

Bewonersgerichte aanpak
Die manier van zorg staat nog ver van een bewonersgerichte aanpak. Van Gramberen: “Anderzijds zijn er ook voorbeelden van centra die wel met een innovatieve arbeidsorganisatie experimenteren. Zij stappen af van die dikke dossiers, focussen op de band met de patiënt en stellen de juiste vragen. Wat is goede zorg? Hoe kunnen we een band opbouwen met de bewoners en mantelzorgers? Hoe kan er beter worden samengewerkt tussen zorg en ondersteunende beroepen? Hoe kunnen leidinggevenden teams ondersteunen? Hoe kan de werkdruk beperkt worden? Als we die vragen kunnen beantwoorden en we kunnen dat doen binnen de muren van een grotere organisatie, keten of netwerk, dan zijn we goed bezig.”

Technologie als deus ex machina
En dan is er nog de technologie die als een deus ex machina komt neerdalen. Kan die evolutie een wondermiddel tegen vergrijzing zijn? “Technologie is niet dé oplossing”, zegt Van Gramberen. “Een sterkere samenwerking tussen partijen en inzetten op technologie en innovatie is één ding, maar ik denk dat het belangrijk is dat we innovatie breder zien dan het technologische aspect. Nu, er zit zeer veel potentieel in digitalisering. Ook voor het opvolgen van patiënten op afstand, en voor het delen en uitwisselen van informatie via een gemeenschappelijk dossier. Maar, en daar ben ik sterk van overtuigd, zorg blijft mensenwerk. Technologie kan ondersteunend werken, maar nooit leidend. Uiteindelijk staat of valt goede kwaliteitszorg bij zorgverleners die met hart en ziel in het beroep staan én de kans krijgen om goede zorg te verlenen. Zorg waar ze fier op kunnen zijn.”

Technologie vs. mens
Een juist evenwicht vinden tussen het technologische en het menselijke aspect van de behandeling wordt een cruciale test in de nabije toekomst. “En we moeten voorkomen dat de burger overstelpt wordt met allerlei technologieën die gewoon niet sterk genoeg wetenschappelijk onderbouwd zijn. Het gaat vaak die richting uit. Zorgverstrekkers moeten zich bewust zijn van de impact van de technologie en de nodige instanties moeten zorgen voor een goede filtering van die technologische stroom”, besluit Breysem.