Antwerpen en België zijn gaststad en -land voor EU Cleantech 2018 en dat is niet voor niets. Ons land heeft altijd al veelbelovende technologie ontwikkeld in het kader van hernieuwbare energie. Met het akkoord van Parijs zal hier nog meer in geïnvesteerd worden. Wat brengt de toekomst en welke opportuniteiten biedt Cleantech voor Belgische ondernemingen en wetenschappelijke instellingen?

 

Philippe Jans
CEO Biolectric

Wat is volgens u de belangrijkste technologische evolutie binnen cleantech?
“Laatst hoorde ik iemand verontwaardigd zeggen dat hij een online bestelling van kleding annuleerde omdat hij 15 euro transport kosten moest betalen. Diezelfde verontwaardiging klinkt in mijn omgeving steeds luider over de gemonopoliseerde nettarieven. Geef toe, voor elektriciteit is de verhouding product/leverkost compleet belachelijk geworden. Daar ligt in mijn ogen dan ook de grootste evolutie binnen de hernieuwbare energie. Decentraal, zelf produceren kunnen we al, maar als we daarbij op lokaal niveau productie en consumptie kunnen matchen door opslag te voorzien, leven we op ons eigen groene energie-eiland. En met elk nieuw eiland wordt het voor de andere netgebruikers interessanter om zelf ook de stap te zetten.”

Wat is het belangrijkste aspect in het ontwikkelen van een duurzaam product of dienst?
“Een duurzaam product verdringt meestal een klassiek alternatief waarmee een aantal spelers geld hebben verdien in het verleden. Om hun inkomstenbron te vrijwaren hebben ze er doorheen de jaren, als de markt de moeite waard was, allicht een aardig muurtje omheen gelobbyd van overheidsreglementering, normering, vergunning … Die muren moeten afgebroken worden land per land, in een Europese context, en dat kost veel tijd en geld. Voor een start-up is dit één van de belangrijkste aspecten van de ontwikkeling van een duurzaam product en moeten de financiële gevolgen beter vroeg in het ontwikkelingsproces worden meegenomen.”

Wat zijn de voornaamste uitdagingen voor Belgische bedrijven in de cleantech?
“We leven in een klein land. Dat wil zeggen dat er al bij de introductie van een product hoge investeringskosten nodig zijn om een markt te openen met een beperkte omvang. Verder zijn de uitdagingen voor Belgische bedrijven in de Cleantech niet zo verschillend van de bedrijven buiten de Cleantech. De beperkte thuismarkt maakt dat zeer snel naar export moet gekeken worden om significante groei te kunnen realiseren. Dat heeft uiteraard ook een voordeel omdat de exportstrategie van jongs af in de genen van de onderneming ingebakken wordt.”


 

R&D_2308-013Stef Denayer
Algemeen Directeur, i-Cleantech Vlaanderen

Wat is volgens u de belangrijkste technologische evolutie binnen cleantech?
 “We evolueren gestaag naar een decentraal koolstofarm energiesysteem. Voor zon- en windenergie zijn we koploper in Europa wat betreft vermogen per km2. Maar dat is slechts een stukje van onze grote energievraag, die grotendeels warmte betreft. De toekomst zit in het nuttig gebruiken en slim combineren van alles, zoals in een ZAWENT-project in een nieuwe woonwijk in Gent, dat wij mee hebben gefinancierd. Het afvalwater wordt er selectief opgevangen en samen met het GFT-afval en voedselresten van de bewoners omgezet tot biogas voor de verwarming. Grondstoffen zullen tijdens de waterzuivering worden teruggewonnen. Slimme energiesystemen zorgen voor een optimale uitwisseling van energie.”

Wat is het belangrijkste aspect in het ontwikkelen van een duurzaam product of dienst?
 “Alles draait om eenvoud. De beleving van de consument staat daarbij centraal en vormt de leidraad voor de verdere uitwerking. Het is een cliché, maar voor wie succesvol wil zijn, zit er niets anders op dan diep in het vel van de klant te kruipen. Zo zullen we op verbazend korte termijn onze privé-autorit digitaal bestellen, hoeven we geen auto meer te bezitten, laat staan zelf te rijden. Geen beslommeringen meer over tanken, parkeren, onderhoud, verzekering, bandenwissel en fileleed. Wie deze dienst aan een betaalbare prijs in de markt zet, is meteen een waardige opvolger van Elon Musk. De elektrische wagen is niet alleen een platform voor nieuwe diensten op het vlak van mobiliteit, maar ook op het vlak van energieopslag en logistiek. Zo worden nieuwe businesskansen getest en in de praktijk omgezet.”

Wat zijn de voornaamste uitdagingen voor Belgische bedrijven in de cleantech?
 “Dat is onder meer het marktfalen bij de opschaling van cleantech. In investeringsprojecten is ongeveer 10 procent van de CAPEX (capital expenditures) nodig om inzicht te krijgen hoe technologie kan opschalen of op maat geïntegreerd kan worden in bestaande processen. Dat gebeurt met studies gaande van concept engineering, over FEED (front-end engineering design) tot en met detailed engineering. Door de grote initiële risico’s en onzekerheden, worden hiervoor moeilijk budgetten gevonden. Nochtans zijn net die studies noodzakelijk om de risico’s in beeld te brengen en de onzekerheden van de projecten te doen dalen. Wij willen daarom FEED’s steunen, zodat er meer cleantech gerealiseerd kan worden.”


 

R&D_2308-011Carine Van Hove
Managing Director Flanders Cleantech Association

Wat is volgens u de belangrijkste technologische evolutie binnen cleantech van de afgelopen jaren?
“Een opvallende evolutie is te merken in de omgang met materialen. Nieuwe businessmodellen waarbij een leverancier een functie of gebruiksgenot ter beschikking stelt, eerder dan de materialen of producten zelf te verkopen, winnen veld. Dat biedt kansen voor duurzaamheid. Denk aan chemical leasing concepten waar een bepaald chemisch product door de leverancier wordt ‘uitgeleend’ en na vervuiling teruggenomen en verschoond, om dan weer in circulatie te brengen. We doen het met solventen, met gedemineraliseerd water, met de aluminium platen voor offset printen of de roofing op onze daken. Dergelijke closed loop projecten zijn ecologisch en economisch interessant en passen perfect in een grondstofarme regio als Europa.”

Wat is het belangrijkste aspect van het proces in het ontwikkelen van een duurzaam product of dienst?
“Vergeleken met consumer electronics, vraagt een duurzame innovatie vaak jarenlange incubatie. Zo snel mogelijk het economisch voordeel aantonen is belangrijk. Dat heeft vaak te maken met het duidelijk formuleren van je pitch, de USP’s… Ik zie bedrijven die niet alleen een intrinsiek sterk product lanceren, maar ook de kunst verstaan de ‘whats-in-it-for-you’ raak te verwoorden. Ze doen dit zo goed dat businesspartners en kapitaalverschaffers vanzelf aanschuiven! Met FCA plannen we, ter voorbereiding van het EU Cleantech Forum in 2018, trouwens een coaching in samenwerking met enkele venture capitalists en fondsenverstrekkers waarbij we bedrijven feedback geven over hun business storytelling.”

Wat zijn de voornaamste uitdagingen voor Belgische bedrijven in de cleantech?
“De kleine interne Belgische markt speelt onze innovatieve cleantech bedrijven parten. Zeker high tech innovaties hebben vaak een internationale afzetmarkt markt nodig voor een positieve business case. België is hét testbed bij uitstek voor cleantech: dichtbevolkt en een hoge industrialisatiegraad in combinatie met een hoog welvaartsniveau. Verder zien we heel wat bewegingen richting ‘smart’, industry 4.0, internet of things, digitale strategieën voor aanvankelijk traditionele sectoren, … tot concepten als blockchain en bitcoins. Dit zijn toe te juichen evoluties en ze helpen voordien ongeziene opportuniteiten te exploiteren. Maar onder al dat “smart” blijft er nood aan harde, tastbare technologieën.”