België bierland: het klinkt intussen zo evident dat we er ons geen vragen meer bij stellen. Maar zijn wij wel effectief dé biernatie bij uitstek? Weten we überhaupt wat voor schatten we hier zoal brouwen? En worden hier nog andere prima dranken gemaakt?

Dat de Belg een bierdrinker is, staat vast. Maar we zijn niet de grootste consumenten. Een studie uit 2014 toonde zelfs aan dat we maar nét de top-10 halen. Enige bescheidenheid als het op bier(consumptie) aankomt, is dus zeker op zijn plaats. Zeker als we beseffen dat in ons ons land nog heel wat ander lekkers wordt gemaakt.

 

We mogen niet te meewarig doen over de brouwkennis in andere landen Patrick Monnissen

 

Topwijnen en -jenevers
Dat benadrukt Ief Vanhonnacker, docent drankenkennis aan hotelschool Ter Groene Poorte in Brugge. “In België produceren we enkele klassewijnen – zowel wit, rood als bruisend. De productie is beperkt, maar kwalitatief hoogstaand.” Verder wijst hij op onze jenevers: heel mooie distillaten, maar te weinig bekend. En geeft hij aan dat in ons land fraaie gins worden gemaakt, net als enkele toplikeuren, zoals Elixer d’Anvers en Elixir de Roulers. “Er wordt dus heus wel meer dan bier gemaakt in ons land”, lacht hij.

Een saison van 150 jaar
Maar we kunnen er niet omheen: bier is waar ons land bekend om staat. En op dat gebied valt er enorm veel te ontdekken als we verder kijken dan de pilsbieren en trappisten. Zoals saison, een Belgische bierstijl van hoge gisting en een alcoholpercentage van 5 tot 6,5 procent. Voor het ontstaan van deze bierstijl moeten we 150 jaar terug in de geschiedenis naar de boerderijen in Henegouwen, waar tijdens de rustige wintermaanden de weersomstandigheden optimaal waren om te brouwen. Het bier werd gestockeerd als provisiebier voor de drukke zomermaanden.

Populair in Verenigde Staten
Saison was in oorsprong een dorstlesser met een laag alcoholpercentage, perfect voor warme zomerdagen op het veld. “Verrassend genoeg is deze bierstijl in ons land niet zo bekend”, vertelt Sofie Vanrafelghem, internationaal biersommelier, “maar in de Verenigde Staten is het populair. Terecht ook, want de oorspronkelijke kenmerken zijn gebleven. Het bier is nog steeds aangenaam van smaak, dorstlessend én laag qua alcoholpercentage.”

 

In België produceren we enkele klassewijnen – zowel wit, rood als bruisend Ief Vanhonnacker

 

Brouwkennis van andere landen
Onbekend is onbemind, dat is helaas een beetje wat ons Belgen als bierliefhebber typeert. “We mogen enerzijds best trots zijn op onze reputatie van bierland”, vertelt Patrick Monnissen van John Martin, bekend van onder meer brouwerij Timmermans, de oudste lambiekbrouwerij ter wereld. “Maar anderzijds mogen we niet te meewarig doen over de brouwkennis in andere landen.”

Cask ales
Hij geeft het voorbeeld van de Engelse cask ales, die op een heel andere manier geserveerd worden dan bij ons. Op een hogere temperatuur én zonder koolzuurgas. “De meeste Belgen doen er daarom laatdunkend over, terwijl beide elementen in mijn opinie net de smaakbeleving verhogen. Daarom ben ik niet geneigd om België hét bierland te noemen, maar één van de bierlanden, zij het weliswaar met een ijzersterke knowhow.”

 

Ons bier is prachtig erfgoed, dat bewaard moet blijven Sofie Vanrafelghem

 

Bier kan wél complex zijn
Knowhow die misschien ook wel wat meer aan tafel mag worden getoond, in die zin dat bier een even goede maaltijdbegeleider is als wijn. “Op dat vlak gaat het de goede kant uit”, aldus Monnissen, “Maar er is nog werk aan de winkel. Veel mensen gaan er nog steeds van uit dat bier niet even complex kan zijn als wijn. Dat klopt niet: we moeten stoppen met te denken dat bier een eenvoudig product is. ” Iets waar biersommelier Vanrafelghem het uiteraard volmondig mee eens is.

Zure bieren aan een opmars
Nog een raakpunt tussen beide bierkenners is de liefde voor zure bieren: oude geuzes, oud bruin en de trend van wilde gisten. “Die bieren zijn wij Belgen nu toch wat aan het herontdekken. Bekend in het buitenland, maar niet hier, terwijl ze vlak voor onze neus lagen”, meent Vanrafelghem. Vooral de lambiekbieren zijn uniek, omdat ze alleen maar in België kunnen worden gemaakt. Dit omdat ze ontstaan door spontane gisting met wilde gisten uit de buitenlucht, die alleen streekgebonden voorkomen.

Prachtig erfgoed
De laatste jaren kan er trouwens meer en meer ontdekt worden, omdat de lokale brouwerijen en bieren als paddenstoelen uit de grond schieten. Hoewel we er op moeten letten dat het aanbod veelzijdig blijft, is de kans op overkill echter klein. Vanrafelghem: “Ik denk dat we nu zo’n in ons land zo’n 250 brouwerijen tellen. Dat lijkt veel, maar als je weet dat er ten tijde van WOI nog 3.000 waren, dan weet je: er is flink wat groeimarge. Bovendien juich ik die evolutie toe: ons bier is prachtig erfgoed, dat bewaard moet blijven.”