De Financial Times riep Mechelen onlangs uit als een van de tien kleinere Europese steden van de toekomst. Dat de Maneblussers met Bart Somers aan de top de laatste jaren fors investeerden in een reeks slimme technologieën, gaf ongetwijfeld dat extra duwtje in de rug.

Het zit Mechelen mee de laatste maanden. Enkele weken voor het artikel in de Financial Times bracht Het Nieuwsblad een gemeenterapport uit, waarin Bart Somers en zijn Gentse collega Daniël Termont als populairste burgemeesters van de dertien Vlaamse centrumsteden uit de bus kwamen. En in 2015 won het Mechelse LunaVision-project de Agoria Smart City Technology Award, als beste stadontwikkelingsproject rond energie-efficiëntie. Een burgervader zou voor minder in zijn nopjes zijn.

Een slimme stad, wat mogen we daar juist onder verstaan?
“Door gebruik te maken van moderne technologieën kun je een stad op verschillende manieren duurzamer en efficiënter laten werken. LunaVision focust vooral op veiligheid en energiebesparing. We vervingen de openbare verlichting in zo’n negentig straten door energiezuinigere led-technologie, die tussen elf uur ’s avonds en vijf uur ‘s ochtends met de helft wordt gedimd. Komt er iemand voorbij, dan zorgen bewegingssensoren ervoor dat de lampen even meer licht geven. Ook onze dienstverlening wordt steeds sneller en efficiënter. Moest je vroeger voor elke formaliteit naar een dienstencentrum komen, een ticketje nemen en aanschuiven in de rij, dan kan dat nu al grotendeels vanuit je zetel, via het eLoket. Afspraken maken, een bouwdossier opvragen, een document betalen, binnenkort kan alles online.”

©Nico Van Dam
©Nico Van Dam

 

Ik beschouw al onze inwoners als eerste generatie multiculturele Mechelaars. Niemand heeft meer of minder eigendomsrecht op deze stad

 

Mechelen wil ook de nummer één worden op het vlak van slimme distributie.
“Onze stationsbuurt krijgt momenteel een make-over en met Europees geld gaan we volop inzetten op fietslogistiek. Daarbij moet de eerste en laatste kilometer per fiets gebeuren. Bedrijven laten hun goederen leveren in een depot aan de rand van de stad en van daaruit doen fietsen of elektrische wagens de verdere bevoorrading naar winkels. Mechelaars die in de stad iets kopen, kunnen dat ook per fiets aan huis geleverd krijgen. Een andere mogelijkheid: je parkeert aan de rand van de stad en koopt vervolgens in het centrum, ik zeg maar wat, een kaasschotel. Wil je daar niet de hele voormiddag mee rondlopen, dan kun je die voor een kleine vergoeding laten leveren aan de parking, waar gekoelde boxen staan. Je ontvangt een sms met het nummer van de box en de code om ze te openen.”

Welke plaats heeft groen in het hele verhaal?
“In deze tijden van klimaatsveranderingen kun je niet anders dan inzetten op meer groene ruimte. Tegelijkertijd creëren we er extra bewegingsruimte mee voor de vele jonge gezinnen die hier komen wonen. Open ruimte is van iedereen, wat een gevoel van gelijkheid creëert. Daarom investeren we bij buurten die zwakker worden, altijd erg in de openbare ruimte. Niet door er goals in ijzeren kooien te plaatsen – die vooral oproepen om met graffiti bespoten te worden – maar met kwaliteitsvolle pleinen in dezelfde look als pakweg de Grote Markt. Daarmee geven we buurtbewoners het signaal dat we hen evenveel respecteren. Het zorgt er ook voor dat de middenklasse zich weer aangetrokken voelt tot zo’n moeilijkere buurt en er vervolgens nieuwe dynamiek in blaast.”

©Nico Van Dam
©Nico Van Dam

 

 We zetten volop in op fietslogistiek, waarbij de eerste en laatste kilometer per fiets moet gebeuren

 

Misschien een van de grootste uitdagingen voor een stad vandaag, is hoe om te gaan met interculturaliteit. In Mechelen, met haar 180 nationaliteiten, voert u bewust geen doelgroepenbeleid.
“Ik beschouw al onze inwoners als eerste generatie multiculturele Mechelaars. Niemand heeft meer of minder eigendomsrecht op deze stad. Yousef, die hier 15 jaar geleden aankwam, is evenveel Maneblusser als ik. Met een doelgroepenbeleid focus je op datgene waarin mensen verschillen, niet op wat hen bindt. Je herleidt mensen tot één aspect van hun identiteit, terwijl alle 85.000 inwoners net verschillende identiteiten in zich meedragen. Ikzelf ben zowel Mechelaar als Belg, jurist, vader, literatuurfreak en graag-op-reis-ganer. Sommige delen van mijn identiteit deel ik met de ene persoon, andere dan weer met iemand anders. Belangrijk is wel dat we als stad duidelijke samenlevingsregels opstellen en ervoor zorgen dat die ook nageleefd worden. Iedereen die ze overtreedt, wordt aangepakt.”

Op welke steden bent u zelf stiekem een beetje jaloers?
“Wanneer ik door andere steden wandel, word ik  altijd wel ergens jaloers. In Berlijn is dat op de groene openbare ruimte in de wijk Kreuzberg, in Leuven op het nette en strakke karakter en in sommige Nederlandse steden op hoe ze water in de stad integreren. Overal waar ik ga, neem ik foto’s: van de vuilbakken, de paaltjes of het stratenpatroon. Maar soms vind ik ook dat wij het in Mechelen beter doen. Een terrasje doen op onze Grote Markt, met zicht op de gevel van De Post en daarachter die rijzige Sint-Romboutstoren… dat kan concurreren met alles wat in de wereld bestaat.”

 

In elke stad waar ik kom, neem ik foto’s: van de vuilbakken, de paaltjes of het stratenpatroon

 

U bent nu 15 jaar burgemeester. Hoe hebt u uw stad in die periode zien veranderen?
“De stadsmonitor is een reeks indicatoren die de leefkwaliteit van onze dertien centrumsteden in kaart brengt. Toen ik dit ambt in 2000 opnam, stond Mechelen inzake fierheid op de laatste plaats. Vandaag op de derde. Dat betekent dat 30.000 mensen, die 15 jaar geleden niet trots waren op Mechelen, vandaag wél fier zijn wanneer, bijvoorbeeld, een artiest als Stromae in hun stad komt trouwen. Fierheid is ontzettend belangrijk. Het prikkelt mensen om het beste uit zichzelf te halen en mee de handen uit de mouwen steken. Om eens mee te doen aan een buurtactiviteit of naar een bewonersvergadering te komen. Wanneer ik stop als burgemeester, hoop ik dat de Mechelaar in zijn identiteit zal zijn veranderd. Dat de cultuur van de geslagen hond, die enkel naar het verleden kijkt, is omgebogen tot een positief gevoel dat we goed bezig zijn en wél meetellen.”

©Nico Van Dam
©Nico Van Dam
Als Bart Somers geen politicus was geworden, dan was hij…
“Stadsgids van Mechelen misschien? Mijn vader schreef op zijn zeventiende de eerste gids van deze stad en mijn echtgenote leidt hier als gids toeristen rond. Ik ben jurist, maar heb lang getwijfeld om geschiedenis te studeren. Mechelen was de laatste hoofdstad der Nederlanden, tot Brussel de fakkel overnam. Tomas Moore schreef hier een deel van zijn Utopia… Die historiek boeit me enorm.”