Asbest mag in België sinds 1998 niet meer worden verwerkt in producten, maar volgens schattingen zou er nog 3,7 miljoen ton van het ziekmakende goedje ‘in omloop’ zijn. Het grootste deel daarvan zit verwerkt in asbestcement, van waaruit golfplaten, dakleien, buizen en allerhande afwerkmaterialen zijn vervaardigd. Bij huizen en gebouwen ouder dan dertig jaar kun je er donder op zeggen dat ze asbest bevatten.

Vlaanderen asbestvrij
De Vlaamse Afvalmaatschappij (OVAM) onderkent het probleem. Ze heeft een stappenplan opgesteld voor de verwijdering van asbesttoepassingen in de buitenschil van gebouwen en constructies met 2040 als deadline. Tegen dan zou Vlaanderen dus vrij moeten zijn van asbestdaken en -gevels. Maar al deze toepassingen moeten eerst wel op een veilige manier worden verwijderd. En daar knelt in België het schoentje.

Soorten asbest
“De wetgever maakt een onderscheid tussen hechtgebonden en ongebonden asbest,” vertelt Bob Rottiers, voorzitter van de Vereniging van Asbestverwijderende Bedrijven (VAB). Over dat hechtgebonden asbest – bijvoorbeeld golfplaten en leien – luidt de algemene perceptie dat het niet gevaarlijk is zolang je ervan afblijft. Jan en alleman mag met andere woorden een golfplaten of leien dak vervangen.”

Onbeschermde opruiming
Volgens Rottiers legt de huidige wetgeving een hypotheek op de gezondheid van bouwvakkers. “Neem je een aannemer of dakdekker onder de arm, dan zal die wellicht aanbieden om de opruiming in jouw plaats te doen. Maar dikwijls neemt hij geen adequate maatregelen, zoals ademhalingsbescherming, luchtdichte kledij, fixatie en bevochtiging van de materialen en voorzichtige demontage. Terwijl zulke eenvoudige maatregelen veel meer bescherming bieden.”

 

Asbest

 

Over dat hechtgebonden asbest – bijvoorbeeld golfplaten en leien – luidt de algemene perceptie dat het niet gevaarlijk is zolang je ervan afblijft – Bob Rottiers

 

Onderscheid achterhaald
Toch is het onderscheid tussen hecht- en ongebonden asbest compleet achterhaald. Het Nederlandse instituut TNO ontdekte bijvoorbeeld al in 2007 dat dakbedekking uit asbestcement onder de invloed van weer en wind, zure neerslag en mosgroei sterk degradeert. Bij daken ouder dan twintig jaar is er zelfs een hoog risico op het vrijkomen van asbestvezels. Onze noorderburen gingen daarom over tot een ambitieuze doelstelling: tegen 2024 moeten alle asbestdaken verwijderd zijn. En dat verwijderen mag alleen gebeuren door erkende firma’s die volledig conform de veiligheidsvoorschriften werken. In België zijn zulke maatregelen alleen verplicht in het geval van ongebonden asbest.

Asbestinventaris noodzakelijk
Een ander probleem is de onwetendheid omtrent de aanwezigheid van asbest in een gebouw of woning. Hoewel werkgevers verplicht zijn een asbestinventaris in huis te hebben, is dit in de praktijk vaak dode letter. “De controle is nagenoeg nihil. Dat komt vooral omdat er onvoldoende middelen door de overheid voor worden vrijgemaakt,” zegt Rottiers.

Meestal komt de aanwezigheid van asbest pas aan het licht wanneer de kopers hun huis aan het opknappen zijn – Bob Rottiers

Onbetrouwbare cowboys
Een ander pijnpunt: in België kan iedereen die dat wil een asbestinventaris opmaken. Daardoor bestaat immers geen specifieke erkenning. “De deur staat met andere woorden wagenwijd open voor cowboys die onder de prijs werken en bedenkelijk werk afleveren.”

België vs. buurlanden
Dat staat in schril contrast met de situatie bij onze noorder- én zuiderburen. Zo ziet de Franse wetgever niet alleen scherp toe op bedrijven, maar verplicht hij de asbestinventaris ook voor residentiële eigenaars. In Frankrijk moet iedereen die zijn huis wil verkopen, immers zo’n inventaris kunnen voorleggen aan kandidaat-kopers – om de laatste niet op te zadelen met een verborgen gebrek.

Te laat gezien
Rottiers: “Wie in België zijn huis verkoopt moet een heleboel attesten kunnen voorleggen. Een asbestinventaris hoort daar niet bij. Meestal komt de aanwezigheid van asbest dan ook pas aan het licht wanneer de kopers hun huis aan het opknappen zijn.” We nemen dus best een voorbeeld aan onze buurlanden om asbest volledig te kunnen bannen uit ons bestaan.