Reis van Antwerpen naar Charleroi, van Brugge naar Borgloon of van Brussel naar Eupen en het lijkt alsof je in een ander land bent. Is er behalve voetbal, bier en frieten nog iets dat Vlamingen, Walen en Brusselaars land bindt? Voelen we nog iets voor die Belgische identiteit?

 

“KarlKarl-Heinz Lambertz, senator voor de Duitstalige gemeenschap

Een Belgische identiteit, bestaat dat nog?
“Natuurlijk zijn er de frieten, de chocolade en het bier… Maar los van die clichés denk ik niet dat er een eenduidige Belgische cultuur bestaat. Net zoals ook ‘Belgisch’ geen taal is. De Belgische identiteit is er eentje met vele gezichten. Net omdat die veelzijdigheid in ons zit, zijn we ook in staat en bereid om naar de ander toe te gaan en zijn eigenheid te accepteren. Daar ligt voor mij de meest bijzondere eigenschap van Belgen: het vermogen om tolerant en open te zijn voor de ander.”

Wat is het verschil tussen Vlaamse, Waalse en Brusselse cultuur?
​“Ook al kun je zeker niet iedereen over dezelfde kam scheren en zijn er grote individuele verschillen, toch zijn er een aantal eigenschappen die mij altijd opvallen als ik Vlamingen, Walen en Brusselaars ontmoet. Vlamingen apprecieer ik omwille van hun zelfvertrouwen en directheid, Brusselaars springen eruit omwille van hun openheid en pragmatische aanpak en Walen excelleren in vitaliteit en flexibiliteit. Die laatste eigenschap herken ik trouwens ook bij de Duitstaligen in Oost-België. Dat heeft met de turbulente geschiedenis en de geografische ligging van de regio te maken. En met het feit dat we een minderheid zijn.”

Wat is je favoriete culturele activiteit?
“Ik neem regelmatig deel aan culturele evenementen en begeef me daarvoor naar alle mogelijke uithoeken van het land. Mijn interesse is heel breed, maar als ik echt moet kiezen, geef me dan maar een dorpstoneel of een carnavalsstoet. Dat authentieke spreekt me erg aan. Recent heb ik nog twee opvoeringen van lokale toneelgezelschappen in Eupen en Raeren bijgewoond en vier musea in Oostende bezocht.“

 

Christophe Deborsu, journalist RTL-TVI en auteur van

Een Belgische identiteit, bestaat dat nog?
“Toch wel. Een groot deel van België is al sinds 1429 samen. Dat schept ontegensprekelijk banden. Die underdogmentaliteit bijvoorbeeld, dat hebben we allemaal in ons. Tegelijk moet je toegeven dat het noorden en het zuiden van het land hoe langer hoe meer uit elkaar drijven. Cruciaal daarin is de evolutie in het onderwijs: door de federalisering gebruiken scholen niet langer België, maar Vlaanderen of Wallonië als referentiekader. Omdat de gemeenschappelijke sokkel weggevallen is, is ook de interesse in elkaar vermindert. Kijk maar naar het aantal huwelijken tussen Vlamingen en Walen: in 1970 waren dat er nog 20 op 1.000, nu 5 op 1.000.

Wat is het verschil tussen Vlaamse, Waalse en Brusselse cultuur?
“Qua cultuur vind ik dat Vlaanderen meer en meer aanleunt bij Noord-Europa en de Angelsaksische landen. Zeer ondernemend, zonder omwegen en complexloos als het over geld gaat. Het mooiste voorbeeld daarvan is het programma The Sky Is The Limit op Vier. Zoiets zou in Wallonië, dat eerder katholiek en behoudsgezind van aard is, helemaal niet mogelijk zijn. Dat de verschillen tussen Walen en Vlamingen groter worden, is trouwens niet per se slecht. We kunnen voor elkaar een enorme toegevoegde waarde zijn. Zonder Vlaanderen hadden we in Wallonië bijvoorbeeld nooit euthanasie gehad. Ik hoop dus dat we ondanks onze verschillen met elkaar blijven praten.”

Wat is je favoriete culturele activiteit?
“In Namen, waar ik woon, is er een heel rijk cultureel aanbod. Netjes samengevat in de reisgids die ik schreef (lacht). Het theater is zeker een van mijn favorieten. Ook een ware belevenis is het straattheaterfestival Namur en Mai, het grootste van België. En we hebben sinds kort ook een nieuwe cinema, Caméo, in een prachtig art-decogebouw. Zelf ging ik recent naar het sportpaleis in Antwerpen, voor Clouseau. Ik volg Koen Wauters al sinds eind jaren tachtig. Ik hou van zijn stem. Het Nederlands is met al die wrijvingen een heel nostalgische taal, uitermate geschikt voor muziek.”

 

Stefanie Callebaut, frontvrouw SX

Een Belgische identiteit, bestaat dat nog?
“Er is één woord dat de Belgische identiteit perfect samenvat en dat is surrealisme. We zijn zo klein, hebben zoveel talen en ‘miniculturen’, dat er niet echt een eenheid is. Maar net in die verschillen zit onze eigenheid. Het besef dat er zoveel andere invloeden rondom ons zijn, maakt ons open en nieuwsgierig. Daar zit de sterkte van de Belgische cultuur. Verder zie ik in ons land veel gemeenschappelijke tradities overeind blijven. De volksfeesten, de bourgondische eetgewoonten, onze bieren, de vele muziekfestivals. Het is allemaal typisch Belgisch. Als je vaak in het buitenland komt, zoals wij met SX, is dat toch iets dat opvalt.”

Wat is het verschil tussen Vlaamse, Waalse en Brusselse cultuur?
“Het zit in kleine dingen. De openheid in Limburg bijvoorbeeld is anders dan in West-Vlaanderen. Meer ontspannen, zou ik zeggen. Brusselaars komen dan weer harder over dan Vlamingen, die vaak wat terughoudender zijn. West-Vlamingen zijn, denk ik, het meest bescheiden van al. Het is alleszins een opmerking die wij in het buitenland wel eens horen. Laatst nog toen we in Atlanta aan het mixen waren. Dat we geen uitbundig volk zijn, merk ik ook tijdens optredens. Belgen luisteren en kijken heel aandachtig. Alsof ze in de muziek kruipen. Alleen in de Scandinavische landen tref je een gelijkaardig publiek.”

Wat is je favoriete culturele activiteit?
“Overal waar ik kom, ga ik de local scene ontdekken. Of we nu in New York, Istanbul of gewoon in Antwerpen optreden, ik ga altijd op zoek naar nieuwe galerijen, bijzondere plekken of andere muziek. Altijd verleg ik mijn grenzen en mijn inspiratie. Het stopt nooit. Cultuur opsnuiven gaat voor mij heel breed. Ik hou van een expo – onlangs gaan kijken naar Kamagurka in Oostende – maar vind een volksfeest à la Saint Vélo, naar aanleiding van de koers Gent-Wevelgem, net zo tof.”